48-бапқа түсініктемелер. Талап қоюдың негізін немесе нысанасын өзгерту, талап қоюдан бас тарту, талап қоюды тану, бітімгершілік келісім, медиация тәртібімен дауды (жанжалды) реттеу туралы келісім немесе Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің партисипативтік рәсімі тәртібімен дауды реттеу туралы келісім
1. Талапкер талап қоюдың негізін немесе нысанасын өзгертуге, талап қою талаптарының мөлшерін ұлғайтуға немесе азайтуға немесе талап қоюдан бас тартуға құқылы, жауапкер талап қоюды тануға құқылы, тараптар істі бітімгершілік келісіммен немесе дауды (жанжалды) медиация тәртібімен реттеу туралы келісіммен не 169, 170, 171-баптарда көзделген қағидалар бойынша партисипативтік рәсім тәртібімен дауды реттеу туралы келісіммен аяқтай алады және осы Кодекстің 17-тарауы.2. Сот өз бастамасы бойынша талап қоюдың нысанасын немесе негізін өзгертуге құқылы емес. Сот талапкердің талап қоюдан бас тартуын, талап қоюды жауапкер деп тануын қабылдамайды және тараптардың бітімгершілік келісімін немесе тараптардың медиация тәртібімен дауды (жанжалды) реттеу туралы келісімін не егер бұл әрекеттер заңға қайшы келсе немесе біреудің құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін бұзса, дауды партисипативтік рәсім тәртібімен реттеу туралы келісімді бекітпейді.3. Талап қоюдың негізі немесе нысанасы өзгерген, талап қою талаптарының мөлшері ұлғайған немесе азайған кезде істі қарау мерзімінің өтуі бастапқы талап қойылған күннен бастап есептеледі.1. Түсініктеме берілген бап жасау құқығы тек осы адамдарға ғана тиесілі тараптардың өкімдік әрекеттерді жасау тәртібін регламенттейді.Талап қоюдың негізі-талапкер өз талаптарын негіздейтін жағдайларды растайтын дәлелдер.Талап қоюдың мәні талапкердің жауапкерге қойылатын талаптарымен айқындалады.Талапкер талап қоюдың негізін немесе нысанасын өзгертуге құқылы, өйткені олардың жиынтығындағы өзгерістер АІЖК-нің 169-бабының екінші бөлігінде көзделген жағдайларды қоспағанда, жаңа талап қоюдың туындауына әкеп соғуы мүмкін. Сот талап қоюдың нысанасын немесе негізін өзгертуге құқылы емес.Талап қоюдан бас тарту ауызша немесе жазбаша түрде мәлімделуі мүмкін.
Талап қоюды тану-жауапкердің талап қоюшының іс жүргізу заңында белгіленген нысанда көрсетілген материалдық құқықтық талаптарымен сотқа жолданған сөзсіз келісімі.Бітімгершілік келісім-талапкер мен жауапкер арасындағы даулы немесе сот белгілеген құқықтық қатынастардың мазмұнын айқындайтын не дауласушы субъектілер өзара материалдық-құқықтық дауды реттейтін шарттарды қамтитын екі жақты (көпжақты) мәміле.Татуластыру рәсімдерін жасау шарттары мен тәртібі (татуласу келісімін жасасу, дауды (жанжалды) медиация тәртібімен реттеу; дауды партисипативтік рәсім тәртібімен реттеу) АІЖК-нің 17-тарауының нормаларымен регламенттелген.2. Сот талап қоюдан, талап қоюды жауапкер деп танудан бас тартуды қабылдамайды және дауды (жанжалды) медиация тәртібімен реттеу туралы бітімгершілік келісімді немесе тараптардың келісімін не егер:1) ол заңға қайшы келсе, яғни қатаң белгіленген мінез-құлық ережесін белгілейтін императивті нормаларды бұзса, дауды партисипативтік рәсім тәртібімен реттеу туралы келісімді бекітпейді қандай да бір шектеу;2) үшінші тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін бұзады. Талап қоюдың негізі немесе нысанасы өзгерген, талап қою талаптарының мөлшері ұлғайған немесе азайған кезде істі қараудың процестік мерзімінің өтуі бастапқы талап қойылған күннен бастап есептеледі.Талап қоюдың негізін немесе нысанасын өзгертуді, талап қою талаптарының мөлшерін ұлғайтуды немесе азайтуды талапкер АІЖК-нің 169-бабының бірінші бөлігіне сәйкес жүзеге асыруы мүмкін.
Қосымша түсініктеме
3. АІЖК-нің 48-бабының үшінші бөлігі істі қарау мерзімінің өтуі туралы жалпы ережені белгілейді, өйткені істі сот талқылауына дайындау (бұдан әрі - дайындау) әрдайым жүргізілмейді. АІЖК-нің 164-бабының талаптарына сәйкес, егер АІЖК және басқа заңдарда өзгеше белгіленбесе, дайындық сот ісін жүргізуге талап арыз қабылданған күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде жүргізіледі. Егер АІЖК-де дайындық көзделмесе, онда мерзімнің өтуі талап қойылған сәттен басталады. АІЖК-нің 16-тарауына сәйкес дайындық жүргізілген жағдайда дайындық мерзімінің өтуі талап арыз қабылданған күннен бастап есептеледі, ал бұл істі қарау мерзімі дайындық аяқталған күннен бастап екі ай ішінде есептеледі. Талап қою нысанасын өзгерту дайындық аяқталғанға дейін немесе қосымша іс жүргізу әрекеттерін жүргізу қажеттілігі болмаған кезде сотты кеңесу бөлмесіне шығарғанға дейін мүмкін болады. АІЖК-нің 16-тарауында белгіленген тәртіппен дайындық жүргізілген жағдайда істі қарау мерзімі бастапқыда қойылған талап бойынша дайындық аяқталған сәттен бастап есептеледі.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ КІТАПХАНАСЫ
Астана, 2016 жыл
УДК 347 (574)
К 63
ISBN 978-601-236-042-4
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
