-в-порядке-медиации-thumb.webp)
24-бапқа түсініктемелер. Дауды (жанжалды) медиация немесе партисипативтік рәсім тәртібімен шешу. Дауды Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексі төрелігінің шешуіне беру
Азаматтық-құқықтық қатынастардан туындаған сотқа бағынысты дау (жанжал) тараптардың жазбаша келісімі бойынша медиация, партисипативтік рәсім тәртібімен шешілуі немесе заңмен тыйым салынбаған кезде төреліктің қарауына берілуі мүмкін.
Тараптар дауды өзара талаптардың толық көлемінде не бір бөлігінде бітімгершілік келісімді, дауды (жанжалды) медиация тәртібімен реттеу туралы келісімді немесе дауды партисипативтік рәсім тәртібімен реттеу туралы келісімді жасасу арқылы не заңмен тыйым салынбаған кезде оны төреліктің шешіміне беру жолымен реттей алады.
Дауды баламалы шешудің аталған тәсілдерінің артықшылықтары: татуласудың шарттық сипаты; еріктілік; тараптардың ынтымақтастығы; уақытты, ақшаны үнемдеу, рәсімнің салыстырмалы формальдылығы, медиация, партисипативтік рәсім жағдайларында Тараптар арасындағы қатынастарды сақтау; құпиялылық; мемлекеттің араласуының болмауы, сондай-ақ төрелік талқылау қағидаты бойынша төрешілер мен төреліктердің өздерінде екенін білдіретін заңдылық шешімдер тараптардың келісімі бойынша қолданылатын құқықтың нормаларын ғана басшылыққа алады.
АІЖК нормаларымен сотқа тараптарды татуластыру үшін шаралар қабылдау, оларға процестің барлық кезеңдерінде дауды реттеуге жәрдемдесу міндеті жүктелген.
Татуластыру рәсімдерін қолдана отырып, егер АІЖК немесе заңда өзгеше көзделмесе, тек талап қою ісін жүргізу тәртібімен, яғни жария-құқықтық қатынастардан туындайтын істерді қоспағанда, қаралатын істер аяқталуы мүмкін. Партисипативтік рәсім екі тараптың адвокаттарының дауды реттеуге жәрдемдесуімен тараптар арасында келіссөздер жүргізу жолымен судьяның қатысуынсыз жүргізіледі.
Бітімгершілік келісім, дауды (жанжалды) медиация, партисипативтік рәсім тәртібімен реттеу туралы келісімдер, келісімдерді бекіту туралы ұйғарымдар АІЖК-нің 176 және 177-баптарының талаптарына сәйкес келуге тиіс.
Аталған келісімдерді оны жасасқан адамдар осы келісімдерде көзделген тәртіппен және мерзімдерде өз еркімен орындайды. Әйтпесе, сот мүдделі тұлғаның өтініші бойынша беретін атқару парағының негізінде мәжбүрлеп орындауға жатады.
Дауды шешудің баламалы тәсілдерін қолдану және орындау шарттары, негіздері АІЖК-нің 17-тарауында регламенттелген.Аталған дауды шешудің баламалы тәсілдерінен басқа, осы бапта азаматтық дауды мемлекеттік соттан төрелікке беру мүмкіндігі көзделген.Дау қандай да бір нақты азаматтық-құқықтық қатынас бойынша Тараптар арасында туындаған немесе туындауы мүмкін дауларға қатысты Тараптар жазбаша нысанда жасасуы мүмкін төрелік келісім болған кезде ғана төреліктің қарауына берілуі мүмкін.
Сотта қаралып жатқан дауға қатысты төрелік келісім аталған сот дау бойынша шешім қабылдағанға дейін жасалуы мүмкін. Бұл жағдайда сот өтінішті қараусыз қалдыру туралы ұйғарым шығарады.Тараптардың келісімі бойынша төрелікке жеке және (немесе) заңды тұлғалар арасында азаматтық-құқықтық қатынастардан туындайтын даулар берілуі мүмкін.
Төрелік бір жағынан Қазақстан Республикасының Жеке және (немесе) заңды тұлғалары мен мемлекеттік органдар, мемлекеттік кәсіпорындар, сондай - ақ дауыс беретін акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) елу және одан да көп пайызы мемлекетке тікелей немесе жанама тиесілі заңды тұлғалар арасындағы дауларды-екінші жағынан, тиісті уәкілетті органның келісімі болған кезде қарауға құқылы салалар.
Төрелікке: олар бойынша кәмелетке толмаған адамдардың; заңда белгіленген тәртіппен әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі деп танылған адамдардың; банкроттық және оңалту туралы; табиғи монополиялар субъектілері мен олардың тұтынушылары арасындағы; мүліктік қатынастармен байланысты емес жеке мүліктік емес қатынастардан туындайтын; өмірі мен денсаулығына, жеке өмірге қол сұғылмаушылыққа, жеке және отбасылық құпиямен, адамның атына құқықпен; заңнамада көзделген басқа жағдайларда.
Қазақстан Республикасының аумағындағы төрелік қызметі процесінде туындайтын қатынастар, сондай-ақ Қазақстанда төрелік шешімдерді тану және орындау тәртібі мен шарттары "Төрелік туралы"Заңмен реттелген.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ КІТАПХАНАСЫ
Астана, 2016 жыл
УДК 347 (574)
К 63
ISBN 978-601-236-042-4
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
