86-бапқа түсініктеме. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Қазақстан Республикасы Кодексінің еңбек шартын жасаспай адамды жұмысқа жіберу  

     1. Жұмыс берушінің еңбек шартын жасаспай адамды жұмысқа жіберуі –

     лауазымды адамдарға-отыз, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – алпыс, орта кәсіпкерлік субъектілеріне-жүз, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-жүз елу айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     2. Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған іс-әрекет (әрекетсіздік), –

     лауазымды адамдарға – алпыс, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – сексен, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – жүз, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-екі жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     3. Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, кәмелетке толмағандарға қатысты жасалған іс-әрекет (әрекетсіздік), –

     лауазымды адамдарға – елу, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – сексен, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – жүз елу, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне екі жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     4. Осы баптың үшінші бөлігінде көзделген, әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған іс-әрекет (әрекетсіздік), –

     лицензияның қолданылуын тоқтата тұра отырып, лауазымды адамдарға – жетпіс, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – жүз елу, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – екі жүз, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-үш жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     1 бөлім. Әкімшілік құқық бұзушылықтың жалпы объектісі-адамның еңбек ету құқығын, оның әділ және қолайлы жағдайларын жүзеге асырумен байланысты қоғамдық қатынастар.

     23-бапта адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы әр адамның еңбекке, жұмысты еркін таңдауға, әділ және қолайлы еңбек жағдайларына және жұмыссыздықтан қорғауға құқығы бар екенін жариялайды.

     Бұл қағида ҚР Конституциясының 24-бабында да жасалған. Оның сақталуы еңбек қатынастарын және еңбекпен тікелей байланысты өзге де қатынастарды құқықтық реттеуді жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасының негізіне қаланды.

     Әкімшілік құқық бұзушылықтың тікелей объектісі адамды жұмысқа жіберудің еңбек заңнамасында белгіленген тәртібі болып табылады.

     Еңбек кодексінің 33-бабына сәйкес, адамды жұмысқа жіберу еңбек шарты жасалғаннан кейін ғана жүзеге асырылады.  

     Еңбек шарты-қызметкер мен жұмыс беруші арасындағы жазбаша келісім, оған сәйкес қызметкер белгілі бір жұмысты (еңбек функциясын) жеке өзі орындауға, еңбек тәртібін сақтауға міндеттенеді, ал жұмыс беруші қызметкерге шартты еңбек функциясы бойынша жұмыс беруге, Еңбек кодексінде, Қазақстан Республикасының заңдарында және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде, ұжымдық шарттарда көзделген еңбек жағдайларын қамтамасыз етуге міндеттенеді. шартта, жұмыс берушінің актілерінде қызметкерге жалақыны уақтылы және толық мөлшерде төлеу (36-бап. 1 Еңбек кодексі).

     Еңбек шарты жазбаша нысанда кемінде екі данада жасалады және оған тараптар қол қояды. Еңбек шартының бір данасы қызметкерде және жұмыс берушіде сақталады. Еңбек шартында мыналар болуы керек:

     1) тараптардың деректемелері:

     жұмыс беруші – жеке тұлғаның тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілсе), оның тұрақты тұрғылықты жерінің мекенжайы және тұрғылықты жері бойынша тіркелгені туралы мәліметтер, жеке басын куәландыратын құжаттың атауы, нөмірі және берілген күні;

     жеке сәйкестендіру нөмірі (бизнес-сәйкестендіру нөмірі);

     жұмыс беруші-заңды тұлғаның атауы және оның орналасқан жері, жұмыс беруші – заңды тұлғаның мемлекеттік тіркелген нөмірі мен күні, бизнес-сәйкестендіру нөмірі;

     қызметкердің тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басын куәландыратын құжатта көрсетілсе), оның тұрақты тұрғылықты жерінің мекенжайы және тұрғылықты жері бойынша тіркелгені туралы мәліметтер, жеке басын куәландыратын құжаттың атауы, нөмірі, Берілген күні, жеке сәйкестендіру нөмірі;

     2) белгілі бір мамандық, кәсіп, біліктілік немесе лауазым бойынша жұмыс (еңбек функциясы);

     3) жұмысты орындау орны;

     4) еңбек шартының мерзімі;

     5) жұмыстың басталу күні;

     6) жұмыс уақыты мен демалыс уақыты режимі;

     7) еңбекке ақы төлеудің мөлшері және өзге де шарттары;

     8) егер жұмыс ауыр және (немесе) зиянды және (немесе) қауіпті жағдайларда орындалатын болса, еңбек жағдайларының сипаттамасы, кепілдіктер мен жеңілдіктер;

     9) қызметкердің құқықтары мен міндеттері;

     10) жұмыс берушінің құқықтары мен міндеттері;

     11) еңбек шартын өзгерту және тоқтату тәртібі;

     12) тараптардың жауапкершілігі;

     13) қорытынды күні және реттік нөмірі.

     Тараптардың келісімі бойынша еңбек шартына Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін өзге де талаптар енгізілуі мүмкін.

     Жұмыс берушінің кінәсінен еңбек шарты болмаған және (немесе) тиісті түрде ресімделмеген жағдайда ол Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен жауапты болады.  

     Түсіндірілетін баптың бірінші бөлігінде көзделген құқық бұзушылықтың объективті жағы жұмыс берушінің адамды еңбек шартын жасаспай жұмысқа жіберуі болып табылады. Әрекет әрекет (әрекетсіздік) түрінде көрінеді, яғни жұмыс беруші қызметкерді жұмысқа жібереді және сонымен бірге Еңбек шартына қол қоймайды немесе еңбек жағдайының өзгеруіне байланысты қызметкермен жаңа шарт жасамайды. Осылайша, бұйрық шығару, лауазымдық нұсқаулықтарды бекіту немесе қол қою, оның ішінде қызметкердің нақты еңбек қызметі Жұмысқа рұқсат деп саналуы мүмкін.

     Құқық бұзушылықтың объективті белгілерін көрсететін келесі мысал келтірейік. Ақтөбе қаласының мамандандырылған әкімшілік сотында "А"ЖШС қатысты әкімшілік іс қаралды. Іс материалдарына сәйкес, 2016 жылғы 25 наурызда "Ақтөбе облысының еңбек инспекциясы басқармасы" ММ-нің уәкілетті тұлғасы "А" ЖШС-не қатысты ӘҚБтК 86-бабының 1-бөлігі бойынша әкімшілік іс қозғады, ол адамның еңбек шартын жасаспай жұмысқа жіберілуінен, атап айтқанда, б. У., Ж., А., Ж. еңбек шартын жасаспай жеке сектор үйлерінде түтін мұржаларын тексеру бойынша қызметтер көрсетті.

     Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 33-бабының 3-тармағына сәйкес адамды жұмысқа жіберу еңбек шарты жасалғаннан кейін ғана жүзеге асырылады.

     Сот қаулысымен "А" ЖШС мемлекет кірісіне 127260 теңге айыппұл түрінде әкімшілік жазаға тартылды.

     Құқық бұзушылық субъектісі-лауазымды тұлға, коммерциялық емес ұйым, шағын, орта немесе ірі кәсіпкерлік субъектісі болып табылатын жұмыс беруші. Жұмыс беруші-қызметкер еңбек қатынастарында болатын жеке немесе заңды тұлға (Еңбек кодексінің 1-бабының 39-тармағы).  

     Субъективті жағы кінәнің қасақана және абайсыз түрімен сипатталады.

     Түсініктеме берілген баптың 2-бөлігі әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде ӘҚБтК-нің 86-бабының бірінші бөлігінде көзделген әрекетті (әрекетсіздікті) қайталап жасауды саралау белгісімен айқындайды.  

     Түсіндірілетін баптың 3-бөлігі жұмыс берушінің еңбек шартын жасаспай адамды жұмысқа жіберуінің біліктілік белгісімен жұмысқа жіберілетін адамның кәмелетке толмаған жасын (яғни оның 18 жасқа толмауы) айқындайды.

     Түсініктеме берілген баптың 4-бөлігі әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде ӘҚБтК-нің 86-бабының үшінші бөлігінде көзделген әрекетті (әрекетсіздікті) қайталап жасауды біліктілік белгісімен айқындайды.  

     ӘҚБтК 86-бабында көзделген әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді мамандандырылған аудандық және оларға теңестірілген әкімшілік соттардың судьялары қарайды (ӘҚБтК 684-бабы).

     Сондай-ақ, ӘҚБтК-нің 86-бабында (бірінші, екінші және үшінші бөліктерінде) көзделген әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істерді мемлекеттік еңбек инспекциясы органдары (ӘҚБтК-нің 693-бабы) қарайды.

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы