338-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің кепілімен қамтамасыз етілген міндеттемені тоқтату және орындамау салдары
Міндеттеменің орындалуын қамтамасыз ету тәсілі ретінде кепілзаттың мәні Шарттың орындалмауын болдырмау болып табылады. Шартты орындамау жауапты тарап үшін жағымсыз салдарға әкеп соғады (бұл туралы осы түсініктеменің 4-тармағын қараңыз).
Кепілмен қамтамасыз етілген шарттың тоқтатылуы кепілзат туралы келісімнің тоқтатылуына әкеп соғады (бұл өз кезегінде түсініктеме берілген баптың 2-тармағында көзделген салдарларды қолдану мүмкін .стігіне әкеп соғады). Кепілге беру туралы Келісім тоқтатылған кезде берілген кепілдің тағдыры депозит негізгі міндеттемеден ажыратылған нәрсе емес, оның бір бөлігі-шарт тараптарының бірінің ақшалай міндеттемесінің бөлігі болып табылатындығын ескере отырып шешіледі. Кепілмен қамтамасыз етілген шарт тоқтатылған екі жағдайда, салым баптың 2-тармағында көзделген салдарлардың туындауынсыз қайтарылуы тиіс. АК 338 (кепілмен қамтамасыз етілген шарт орындалуы басталғанға дейін тараптардың келісімі бойынша бұзылған жағдайда және тараптар жауап бермейтін мән-жайдан туындаған орындаудың мүмкін связистігіне байланысты қамтамасыз етілетін міндеттеме тоқтатылған жағдайда).
Қалған жағдайларда кепілзаттың тағдыры қамтамасыз етілетін міндеттемені тоқтату негізіне сүйене отырып шешіледі. Мысалы, Тараптардың бірі орындала бастағаннан кейін шартты бұзған кезде, кепілдің тағдыры Шарттың орындалған бөлігін ескере отырып, тараптардың келісімі бойынша шешіледі, жаңашылдық кезінде, егер тараптардың келісімінде өзгеше көзделмесе, кепілақы туралы келісім де тоқтатылады, шегіну кезінде - шегініс беру мөлшерін, мерзімдері мен тәртібін тараптар белгілейді және т. б.
Депозит, міндеттеменің орындалуын қамтамасыз ету тәсілі болып табылатыннан басқа, сонымен бірге тұрақсыздық айыбы сияқты жауапкершілік шарасы болып табылады. Егер қандай да бір Тарап оны орындамауға әкеп соққан негізгі міндеттемені бұзған жағдайда, оған осындай бұзушылық үшін жауапты ретінде екінші Тарапқа кепіл сомасы мөлшерінде ақша төлеу жөніндегі міндет жүктеледі. Сондықтан, егер кепілзатты берген Тарап қамтамасыз етілген міндеттемені орындамағаны үшін жауапты болса, онда ол кепілзатты алған тарапта қалады. Егер негізгі міндеттемені орындамағаны үшін депозит алған тарап жауапты болса, онда ол депозит сомасын қайтарып, екінші Тарапқа депозит мөлшерінде қосымша ақша сомасын төлеуі керек.
Кепілді төлеу міндеттемені орындамағаны үшін жауапты тарапты міндеттемені орындамауға байланысты туындаған залалдарды кепіл сомасын ескере отырып, екінші Тарапқа өтеуден босатпайды. Егер келісімде осы мәселе бойынша ештеңе көзделмесе, осы норманың ережелері толтырушы болып табылады. Сонымен бірге, тараптардың келісімі бойынша кепілмен қамтамасыз етілген міндеттеме бойынша шығындарды өтеу бойынша өзге де салдарлар көзделуі мүмкін. Шартта, мысалы, залалдар депозит сомасынан толық көлемде өндіріліп алынуы мүмкін, тек депозитті өндіріп алуға рұқсат етіледі және т. б.
Міндеттемені бұзғаны үшін жауапкершілік шарттары болған кезде Тарап кепілмен қамтамасыз етілген міндеттемені орындамағаны үшін жауапты деп танылуы мүмкін (АК-нің 359-бабын және оған түсініктемені қараңыз).
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
Түсініктеме Қазақ мемлекеттік заң университетінің Жеке құқық ғылыми-зерттеу орталығының ғылыми-практикалық зерттеулер бағдарламасы аясында дайындалды.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің жобасын дайындау жөніндегі жұмыс тобының жетекшісі Қазақстан Республикасы Ғылым Академиясының корреспондент-мүшесі, профессор М. К. Сүлейменов
Басшының орынбасары профессор Басин Ю. г. ч
