303-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің ҚР ҚК магистральдық құбырларын салу, пайдалану немесе жөндеу кезінде қауіпсіздік қағидаларын бұзу
1. Егер бұл әрекет абайсызда адам денсаулығына ауыр немесе орташа ауырлықтағы зиян келтіруге не ірі зиян келтіруге әкеп соқтырса, магистральдық құбырларды салу, пайдалану немесе жөндеу кезінде қауіпсіздік қағидаларын бұзу, —
төрт жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеуге не үш айдан алты айға дейінгі мерзімге қамауға алуға не белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан үш жылға дейінгі мерзімге немесе онсыз айыра отырып, екі жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.
2. Абайсызда адамның өліміне әкеп соқтырған дәл осындай әрекет, —
бес жылға дейін бас бостандығынан айыруға жазаланады.
3. Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, абайсызда екі немесе одан да көп адамның өліміне әкеп соққан іс-әрекет, —
төрт жылдан он жылға дейін бас бостандығынан айыруға жазаланады.
Қылмыстың қоғамдық қауіптілігі магистральдық құбырларды салу, пайдалану немесе жөндеу кезінде қауіпсіздік ережелерін бұзған кезде адамдардың денсаулығына немесе меншік қатынастарына айтарлықтай зиян келтірілетіндігінде көрінеді.
Магистральдық құбырларды салу, пайдалану немесе жөндеу кезінде қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы қоғамдық қатынастар қылмыстың тікелей объектісі болып табылады. Жәбірленушілердің өмірі мен денсаулығы, меншік қатынастары қосымша объект ретінде танылуы керек.
Қылмыстың мәні магистральдық құбырлар болып табылады, яғни.заттың негізгі ағынын тасымалдайды. Магистральдық құбырлар-бұл материалдарды тасымалдауға арналған құрылыстар мен техникалық құралдар кешені: материалдарды сақтауға арналған сыйымдылықтар, айдау қондырғылары, компрессорлық станциялар, Телекоммуникациялық жабдықтар, тікелей құбырлар жүйесіндегі негізгі құбырлар.
Көмекші (тұтынушылар бойынша тармақталған желілер және кейіннен пайдалану мақсатында материалды уақытша немесе тұрақты сақтауға арналған қойма) құбырлар бұл қылмыстың мәні болып табылмайды. Қылмыстың объективті жағы: а) магистральдық құбырларды салу, пайдалану немесе жөндеу кезінде қауіпсіздік ережелерін бұзу, б) ҚК 303-бабының диспозициясында көрсетілген қоғамдық қауіпті салдарлардың (адам денсаулығына абайсызда ауыр немесе орташа ауырлықтағы зиян келтіру не ірі залал келтіру), в) олардың арасындағы себептік байланыстың басталуында көрінеді.
ҚК-нің 303-бабының диспозициясы бланкет болып табылады, сондықтан магистральдық құбырларды салуды, пайдалануды немесе жөндеуді реттейтін арнайы ережелерге сілтеме жасайды. Бұл жағдайда кінәлі адам осы Ережелердегі нақты қандай тармақты сақтамағанын анықтау керек.
Магистральдық құбырларды салу кезінде қауіпсіздік ережелерін бұзу құбырдың жұмыс істеу қауіпсіздігіне қатер төндірген және зиянды салдардың туындауына әкеп соққан (ақаулы құрылыс материалдарын қолдану, Құбырларды төсеу технологиясын сақтамау, оларды сапасыз дәнекерлеу немесе оқшаулау және т.б.) құрылыс нормалары мен ережелерінен ауытқуды білдіреді.
Құбырды пайдалану ережелерін бұзу құбырды оның техникалық мүмкіндіктеріне сәйкес мақсатына қарай пайдаланудың белгіленген ережелерінен ауытқу болуы мүмкін, мысалы, мұнай немесе газ айдау кезінде рұқсат етілген қысымнан асып кету, өлшеу құралдарының жұмысына тиісінше бақылау жасамау, профилактикалық жөндеу жүргізуде кезеңділікті сақтамау, дайын емес адамдарды жұмысқа жіберу және т. б.
Магистральдық құбырды жөндеу кезінде қауіпсіздік ережелерін бұзу жөндеу жұмыстарын жүргізу кезінде құбырды қауіпсіз пайдалануды қамтамасыз ететін белгіленген стандарттар мен нормативтерді сақтамау, анықталған зақымдарды жоймау, сапасыз бөлшектерді орнату және т. б. болуы мүмкін.
Қылмыс адам денсаулығына абайсызда ауыр немесе орташа ауырлықтағы зиян келтіруде не ірі залал келтіруде көрсетілген қылмыстық зардаптар туындаған сәттен бастап аяқталған деп есептелуі тиіс.
Абайсызда денсаулыққа ауыр зиянды анықтау кезінде ҚК 111-бабының 1-бөлігінің белгілерін басшылыққа алу керек.
Адам денсаулығына абайсызда ауыр немесе ауырлығы орташа зиянның белгілері ҚР Денсаулық сақтау министрінің 2004 жылғы 20 желтоқсандағы № 875/1 "сот-медициналық сараптаманы ұйымдастыру және жүргізу қағидаларын бекіту туралы" бұйрығына сәйкес айқындалады. Осы қылмысты абайсызда жасау кезінде денсаулыққа ауыр зиян келтірілген жағдайда, ҚК 111-бабының 1-бөлігі бойынша қосымша біліктілік талап етілмейді, өйткені жасалған іс ҚР ҚК 303-бабының 1-бөлігі толығымен қамтылады.
ҚК-нің 299-бабына ескертпеде ірі залал көзделген және осы қылмысты қарауды талдау кезінде сипатталғанға ұқсас тәртіппен айқындалады.
Қылмыс субъектісі-16 жасқа толған, магистральдық құбырларды салу, пайдалану немесе жөндеу жөніндегі жұмысты жүзеге асыратын жалпы, жеке, есі дұрыс адам. Бөгде адамдардың құбырды зақымдауы қоғамдық қауіпті іс-әрекетке және оның салдарына байланысты жауаптылыққа әкеп соғады. Мәселен, мысалы, құбырға қосылу үшін, мұнай айдау мақсатында кінәлі адам ұрлық үшін де қосымша жауап береді (ҚК 175-179-баптары).
Қылмыстың субъективті жағы кінәнің абайсыз түрімен, қылмыстық менмендік немесе қылмыстық немқұрайлылық түрінде сипатталады. Кінәлі адамның мінез-құлқының себептері мен мақсаттары іс-әрекеттің біліктілігіне әсер етпейді, бірақ жазаны даралау кезінде ескеріледі.
Заң шығарушы осы қылмыстағы саралау белгілерін көрсетеді: абайсызда бір адамның өліміне әкеп соқтырған, ал аса саралау белгісі бойынша – Абайсызда екі және одан да көп адамның өліміне әкеп соқтырған.
Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И. Ш. БОРЧАШВИЛИДІҢ Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне 2007 жылғы түсініктемесі
Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007 актінің қабылданған күні: 02.08.2007 қабылданған орны: жоқ актіні қабылдаған Орган: 180000000000 әрекет аймағы: 100000000000 норма шығарушы орган берген НҚА тіркеу нөмірі: 167 акт мәртебесі: new құқықтық қатынастар саласы: 028000000000 акт нысаны: COMM Заң күші: 1900 акт тілі: rus
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
