Төрелік талқылау қағидаттары, дауды төреліктің шешуіне беру
АК-нің 9-бабының 1-тармағына сәйкес азаматтық құқықтарды қорғауды сот, тӛрелік жүзеге асырады.Тараптардың туындаған дауды тӛреліктің қарауына беру құқығы Конституцияның 13-бабының 1-тармағына негізделген, оған сәйкес әркімнің құқық субъектісі ретінде танылуға құқығы бар және ӛзінің құқықтары мен бостандықтарын заңға қайшы келмейтін барлық тәсілдермен қорғауға құқылы.Заңның 5-бабына сәйкес тӛрелік талқылау мына қағидаттар сақталып жүзеге асырылады:
1) туындаған немесе туындауы мүмкін дау бойынша тӛрелік талқылауды жүзеге асырудың тәртібі мен шарттары мәселелерін тараптар ӛздерінің арасында алдын ала келісім бойынша дербес шешу құқығына ие екендігін білдіретін тараптар еркінің дербестігі;
2) тӛрешілер мен тӛреліктер ӛздерінің шешімдерінде құқық тараптарының келісімі бойынша қолданылатын нормаларды басшылыққа алатынын білдіретін заңдылық;
3) ӛздеріне берілген дауларды шешу кезінде тӛрешілер мен тӛреліктердің тәуелсіздігін, оларға қандай да бір ықпал жасауды болдырмайтын жағдайларда шешім қабылдайтынын білдіретін тәуелсіздік;
4) тараптар тӛрелік талқылауда ӛз ұстанымын, оны қорғау тәсілдері мен құралдарын дербес және кімнен болса да тәуелсіз таңдайтынын, сондай-ақ тең құқықтарды пайдаланатынын және тең міндеттерді кӛтеретінін білдіретін тараптардың жарыспалылығы және тең құқықтылығы;
5) ӛздеріне берілген дауларды шешу кезінде тӛрешілер мен тӛреліктердің және тӛрелік талқылау тараптарының белгіленген талаптарды, қоғамның имандылық қағидаттарын және іскерлік әдеп қағидаларын сақтай отырып, адал әрекет етуге тиіс екендігін білдіретін әділеттілік;
6) тӛрешілердің және тӛрелік талқылауға қатысушылардың тӛрелік талқылау барысында ӛздеріне белгілі болған мәліметтерді тараптардың немесе олардың құқық мирасқорларының келісімінсіз жария етуге құқылы еместігін және Қазақстан Республикасының заңдарында кӛзделген жағдайларды қоспағанда, тӛрелік талқылау барысында ӛздеріне белгілі болған мәліметтер туралы куә ретінде олардан жауап алуға болмайтындығын білдіретін құпиялылық;
7) жарамсыз тӛрелік ескертудің күшін жою, оны ӛзгерту немесе тану негізгі келісімді тоқтатуға, ӛзгертуге немесе жарамсыз деп тануға әкеп соқпайтынын білдіретін тӛрелік келісімнің дербестілігі қағидаттарын сақтау арқылы жүзеге асырылады. Тиісінше, негізгі келісімнің күшін жою, оны ӛзгерту немесе жарамсыз деп тану тӛрелік ескертуді жарамсыз деп тоқтатуға, ӛзгертуге немесе тануға әкеп соқпайды.
Заңның 7-бабында тӛреліктің қызметіне араласуға жол бермеу бекітілген, онда заң шығарушы тӛрешілердің және тӛреліктердің ӛздеріне берілген даулардышешу кезінде тәуелсіз болатыны, осы Заңда белгіленген жағдайларды қоспағанда, ӛздерінің қызметіне мемлекеттік органдардың және ӛзге де ұйымдардың қандай да бір араласуын болдырмайтын жағдайда шешімдер қабылдайтыны кӛзделген.
Заңның 8-бабында қандай жағдайларда және қандай даулар тӛреліктің қарауына берілуі мүмкін екендігі, қандай даулар тӛреліктің ведомстволық қарауына жатпайтыны кӛзделген.
Заңның 8-бабының 9-тармағына сәйкес тӛрелік мүліктік қатынастармен байланысы жоқ жеке мүліктік емес қатынастардан туындайтын дауларды қарауға құқылы емес.
Сондықтан тӛреліктің моральдық зиянды ӛндіріп алу туралы талапты қарауға құқығы жоқ.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, Бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкендігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық кеңесті, құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
