503-бапқа түсініктемелер. Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексі шетелдік соттардың шешімдерін, шетелдік төреліктердің төрелік шешімдерін мәжбүрлеп орындау
1. Егер осы Кодекстің 501-бабының бірінші бөлігінде көрсетілген актілер оларда белгіленген мерзімдерде ерікті түрде орындалмаған жағдайда, пайдасына осы актілер шығарылған сот, төрелік талқылау тарабы дауды қарау орны бойынша не борышкердің тұрғылықты жері бойынша немесе орналасқан жері бойынша оларды мәжбүрлеп орындау туралы өтінішпен сотқа жүгінуге құқылы заңды тұлғаның органы, егер тұрғылықты жері немесе орналасқан жері белгісіз болса, онда борышкердің мүлкінің орналасқан жері бойынша.
2. Атқару парағын беру туралы өтініштерге осы Кодекстің 501-бабының бірінші бөлігінде көрсетілген тиісті түрде куәландырылған түпнұсқа актілер немесе олардың тиісті түрде куәландырылған көшірмелері, сондай-ақ бар болса-түпнұсқа төрелік келісім немесе оның тиісті түрде куәландырылған көшірмесі қоса беріледі. Егер көрсетілген актілер немесе төрелік келісімдер шет тілінде жазылса, Тарап олардың қазақ немесе орыс тілдеріндегі тиісті түрде куәландырылған аудармасын ұсынуға тиіс.
3. Атқару парағын беру туралы өтініштер осы Кодекстің 501-бабының бірінші бөлігінде көрсетілген актілерді ерікті түрде орындау үшін мерзім аяқталған күннен бастап үш жылдан кешіктірілмей берілуі мүмкін.
4. Белгіленген мерзімді өткізіп жібере отырып берілген не қажетті құжаттар қоса берілмеген атқару парағын беру туралы өтінішті сот қараусыз қайтарады, ол туралы ұйғарым шығарылады, оған осы Кодексте белгіленген тәртіппен шағым жасалуы, наразылық келтірілуі мүмкін.
5. Егер көрсетілген мерзімді өткізіп алу себептерін дәлелді деп тапса, сот атқару парағын беру туралы өтініш беру мерзімін қалпына келтіруге құқылы.6. Атқару парағын беру туралы өтінішті судья сотқа өтініш келіп түскен күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде жеке-дара қарайды.
7. Өндіріп алушының осы Кодекстің 501-бабының бірінші бөлігінде көрсетілген актілерді мәжбүрлеп орындау туралы келіп түскен өтініштері туралы, сондай-ақ олардың сот отырысында қаралатын орны мен уақыты туралы сот борышкерді хабардар етеді. Өндіріп алушыға оның өтініші қаралатын орны мен уақыты туралы да хабарланады. Борышкердің немесе өндіріп алушының сот отырысына келмеуі, егер борышкерден сот отырысына келу мүмкін причинстігінің дәлелді себептерін көрсете отырып, өтінішті қарауды кейінге қалдыру туралы өтініш түспесе, өтінішті қарауға кедергі болып табылмайды.
8. Сот осы Кодекстің 501-бабының бірінші бөлігінде көрсетілген актілерді мәжбүрлеп орындауға атқару парағын беру туралы өтініштерді қарау кезінде оларды мәні бойынша қайта қарауға құқылы емес.
9. Өтінішті қарау нәтижелері бойынша сот атқару парағын беру туралы не оны беруден бас тарту туралы ұйғарым шығарады.Атқару парағын беру туралы соттың ұйғарымы дереу орындалуға тиіс.
1. АІЖК-нің 501-бабының бірінші бөлігінде көрсетілген Қазақстан Республикасында танылған актілер ерікті түрде орындалуы мүмкін. Түсініктеме берілген бап оларды мәжбүрлеп орындаудың негізі мен тәртібін көздейді.Осы Кодекстің 501-бабының бірінші бөлігінде көрсетілген актілерді мәжбүрлеп орындау, әдетте, атқару парағын беру жолымен жүзеге асырылады.
2. Осы баптың түсініктеме берілген бөлігінде мәжбүрлеп орындау үшін қажетті құжаттардың тізбесі: осы Кодекстің 501-бабының бірінші бөлігінде көрсетілген түпнұсқа акт немесе оның тиісті түрде куәландырылған көшірмесі, сондай-ақ түпнұсқа төрелік келісім немесе оның тиісті түрде куәландырылған көшірмесі; құжаттың мемлекеттік немесе орыс тіліне аудармасы қамтылады. Сонымен қатар, түсініктеме берілген норма төрелік шешімді тану туралы дәлелдеме беру міндетін көздемейді.Сот практикасы соттар өтінішпен ұсынылған құжаттарды Қазақстан заңдарында немесе халықаралық келісімдерде қойылатын талаптарға сәйкестігі тұрғысынан тексеретіндей және құжаттар қойылатын талаптарға сәйкес келген жағдайда шешімді тану туралы және атқару парағын жазып беру қажеттілігін көздейтін жағдайларда ("өндіріп алу, мәжбүрлеу туралы" талаптар бойынша) ұйғарым шығаратындай етіп қалыптасты..."және т. б.), атқару парағын жазыңыз.Сондықтан шетелдік соттың, төреліктің шешімін тану және атқару парағын беру туралы мәселелер, әдетте, бір мезгілде қаралады.
3. Түсініктеме берілген баптың үшінші бөлігінің мазмұнын талдау осы Кодекстің 501-бабының бірінші бөлігінде көрсетілген актілерді ерікті түрде орындау мерзімі аталған актілерде көрсетілуі мүмкін екенін көрсетеді.Мысалы, АІЖК-нің 226-бабының жетінші бөлігіне сәйкес сот шешімді орындаудың белгілі бір мерзімін белгілей алады немесе оны дереу орындауға жібере алады, бұл туралы шешімде көрсетіледі.Мұндай жағдайда атқару парағын беру туралы өтініш беру үшін үш жылдық мерзім шешімде көрсетілген ерікті түрде орындау мерзімі өткеннен кейін басталады.
4. Егер ерікті түрде орындау үшін мерзім аяқталған күннен бастап үш жылдық мерзім өткен болса, сот атқару парағын беру туралы өтінішті қайтаруға құқылы. Қарастырылып отырған жағдайда, бұл өткізіп алған мерзімді қалпына келтіру туралы өтінішсіз өтініш беру туралы болып көрінеді.
5. Түсініктеме берілген бөлімде мерзімді қалпына келтіру туралы өтініш беру қажеттілігі көрсетілмегеніне қарамастан, мұндай өтініш дәлелді себептерді көрсете отырып мәлімделуге тиіс деп ұсынылады. Түсініктеме берушінің кері түсінігі алдыңғы бөлікке қайшы келеді.
6. Өтінішті қарау мерзімі оның сотқа келіп түскен күнінен бастап 15 жұмыс күнінен аспауға тиіс және түпкілікті болып табылады, оны ұзарту көзделмеген.
7. Түсіндірме бөлігінде көзделген атқару парағын беру туралы өтінішті қарау рәсімі осы Кодекстің 501-бабының бірінші бөлігінде көрсетілген актілерді мәжбүрлеп орындау және атқару парағын беру туралы мәселені қарау тараптардың қатысуымен сот отырысында жүзеге асырылатынын куәландырады, алайда олардың келмеуі өтінішті қарауға кедергі келтірмейді.
8. Арызды қарау кезінде сот осы Кодекстің 501-бабының бірінші бөлігінде көрсетілген актілерді олардың түсініктеме берілген баптың екінші бөлігінде көзделген формальды талаптарға сәйкестігі тұрғысынан мәжбүрлеп орындауға ұсынудың заңдылығын тексерумен шектеліп, қаралған даудың мәні бойынша мәселені талқылауға кірмейді.Сот қажетті құжаттардың болуын, олардың нысан мен мерзім бойынша оларға қойылатын талаптарға сәйкестігін белгілейді, сондай-ақ осы шешімнің Қазақстан Республикасының егемендігі мен қауіпсіздігін бұзбайтынын айқындайды, анықтайды, жеңілген тарап істі қарау туралы хабарламаны уақтылы алды ма; қазақстандық немесе өзге де соттың бірдей шешімі жоқ па. Осы мәселелер бойынша Тараптар өз дәлелдерін ұсынуға құқылы, өйткені жоғарыда айтылғандар сот ісін жүргізудің осы түрі бойынша нақтылауға жататын мән-жайлар болып табылады.
9. Өтінішті қарау нәтижелері бойынша қорытынды құжат атқару парағын беру туралы немесе оны беруден бас тарту туралы ұйғарым болып табылады.Баяндалғанды, сондай-ақ түсініктеме берілген нормада өтініштің "мәжбүрлеп орындау туралы" және "атқару парағын беру туралы" деп аталатынын ескере отырып, ұйғарымның дәлелді бөлігінде осы Кодекстің 501-бабының бірінші бөлігінде көрсетілген актіні орындауға ұсынылған мәжбүрлеп орындау мүмкіндігі туралы мәселені талқылау орынды болып табылады, ал ұйғарымның қарар бөлігінде атқару парағын беру туралы немесе оны беруден бас тарту туралы көрсету қажет.Түсініктеме берілген мақалада анықтаманың мазмұнына қойылатын талаптар жоқ, сондықтан АІЖК-нің 268-269-баптарында көзделген осы сот актісіне қойылатын жалпы талаптарды басшылыққа алу қажет. Атқару парағын беру туралы соттың ұйғарымы дереу орындалуға тиіс.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ КІТАПХАНАСЫ
Астана, 2016 жыл
УДК 347 (574)
К 63
ISBN 978-601-236-042-4
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
