253-бапқа түсініктемелер. Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің төрелік шешімін мәжбүрлеп орындау

1. Егер төрелік шешім онда белгіленген мерзімде өз еркімен орындалмаған жағдайда, пайдасына төрелік шешім (өндіріп алушы) шығарылған төрелік талқылау тарабы, егер төрелік дауды қарайтын жер бойынша не борышкердің тұрғылықты жері бойынша немесе заңды тұлға органының орналасқан жері бойынша төрелік шешімді мәжбүрлеп орындау туралы сотқа өтінішпен жүгінуге құқылы. тұрғылықты жері немесе орналасқан жері белгісіз, содан кейін борышкердің мүлкі орналасқан жерде.

2. Атқару парағын беру туралы өтінішке:1) төрелік шешімнің түпнұсқасы немесе көшірмесі қоса беріледі. Тұрақты жұмыс істейтін төрелік шешімінің көшірмесін осы төреліктің басшысы куәландырады, нақты дауды шешу үшін төрелік шешімнің көшірмесі нотариалды куәландырылуға тиіс;2) заңда белгіленген тәртіппен жасалған төрелік келісімнің түпнұсқасы немесе нотариалды куәландырылған көшірмесі.

3. Атқару парағын беру туралы өтініш төрелік шешімді ерікті түрде орындау үшін мерзім аяқталған күннен бастап үш жылдан кешіктірілмей берілуі мүмкін.

4. Мерзімін қалпына келтіру туралы өтінішхат және растайтын құжаттар қоса берілмеген, белгіленген мерзімді өткізу арқылы берілген атқару парағын беру туралы өтінішті сот қараусыз қайтарады, ол туралы ұйғарым шығарылады. Ұйғарымға апелляциялық сатыдағы сотқа шағым жасалуы, наразылық білдірілуі мүмкін, оның шешімі түпкілікті болып табылады.

5. Егер көрсетілген мерзімді өткізіп алу себептерін дәлелді деп тапса, сот атқару парағын беру туралы өтініш беру мерзімін қалпына келтіруге құқылы.

6. Атқару парағын беру туралы өтінішті судья сотқа өтініш келіп түскен күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде жеке-дара қарайды.

7. Өндіріп алушының төрелік шешімді мәжбүрлеп орындау туралы келіп түскен өтініші, сондай-ақ оның сот отырысында қаралатын орны мен уақыты туралы сот борышкерді хабардар етеді. Өндіріп алушыға оның өтініші қаралатын орны мен уақыты туралы да хабарланады. Борышкердің немесе өндіріп алушының сот отырысына келмеуі, егер борышкерден сот отырысына келу мүмкін причинстігінің дәлелді себептерін көрсете отырып, өтінішті қарауды кейінге қалдыру туралы өтініш түспесе, өтінішті қарауға кедергі болып табылмайды.

8. Сот төрелік шешімді мәжбүрлеп орындауға атқару парағын беру туралы өтінішті қарау кезінде төрелік шешімді мәні бойынша қайта қарауға құқылы емес.

9. Өтінішті қарау нәтижелері бойынша сот атқару парағын беру туралы не оны беруден бас тарту туралы ұйғарым шығарады. Атқару парағын беру туралы соттың ұйғарымы дереу орындалуға тиіс.

1. "Төрелік туралы" Заңның 54-бабына сәйкес төрелік шешім міндетті деп танылады. Оны ерікті түрде орындау мерзімі тікелей шешімнің өзінде көрсетіледі. Егер төрелік шешімде мерзім белгіленбесе, онда ол дереу орындалуға тиіс. Өндіріп алушы атқару парағын беру туралы (төрелік шешімді мәжбүрлеп орындау туралы) өтінішті, егер төрелік шешім белгіленген мерзімде өз еркімен орындалмаған жағдайда ғана береді. Өтінішті сотқа төрелік дауды қарау орны бойынша не борышкердің тұрғылықты жері бойынша немесе заңды тұлға органының орналасқан жері бойынша, егер тұрғылықты жері немесе орналасқан жері белгісіз болса, онда - борышкердің мүлкі орналасқан жері бойынша береді. "Төрелік туралы" Заңның 47-бабына сәйкес төрелік талқылаудың орны төрелік шешімде міндетті түрде көрсетілетінін есте ұстаған жөн.

2. Атқару парағын беру туралы өтінішке төрелік шешімнің және төрелік келісімнің түпнұсқалары немесе көшірмелері міндетті түрде қоса берілуге тиіс. 

"Төрелік туралы" Заңның 4-бабына сәйкес Қазақстан Республикасында төреліктер нақты дауды шешу үшін тұрақты жұмыс істейтін төрелік немесе төрелік түрінде құрылуы мүмкін. Нақты дауды қарау үшін төрелікті тараптар дауды шешу үшін құрады және осы дау шешілгенге дейін немесе тараптар дауды сотқа беру туралы шешім қабылдағанға дейін қолданылады. Осы ерекшеліктерді ескере отырып, тұрақты жұмыс істейтін төрелік шешімінің көшірмесін осы төреліктің басшысы куәландырады, ал нақты дауды шешу үшін төрелік шешімнің көшірмесі нотариалды куәландырылуға тиіс. Көрсетілген құжаттардың қосымшасынсыз берілген атқару парағын беру туралы өтініш АІЖК-нің 152-бабында көзделген қағидалар бойынша оны берген тұлғаға қайтарылады. Бұдан басқа, өтінішке Салық кодексінің 535-бабы 1-тармағының 11) тармақшасына сәйкес айқындалған мөлшерлеме бойынша мемлекеттік баждың төленгенін растайтын құжаттар қоса берілуге тиіс.

3-5. Атқару парағын беру туралы өтініш беру мерзімі төрелік шешімді ерікті түрде орындау үшін мерзім аяқталған күннен бастап үш жылмен шектеледі. Ерікті түрде орындау мерзімі көрсетілмеген төреліктің шешімдері үшін атқару парағын беру мерзімі шешім заңды күшіне енген сәттен бастап, яғни төреші (төрешілер) қол қойған сәттен бастап ("төрелік туралы"Заңның 45-бабының 3-тармағы) басталады.Белгіленген мерзімді өткізіп алу сотқа берілген атқару парағын беру туралы өтінішті ұйғарыммен қараусыз қайтаруға мүмкіндік береді. Ұйғарымға апелляциялық сатыдағы сотқа ол шығарылған күннен бастап бір ай ішінде шағым жасалуы, наразылық білдірілуі мүмкін. Апелляциялық сатының шешімі түпкілікті болып табылады.Сонымен қатар, атқару парағын беру туралы өтініш беру мерзімі Өндіріп алушының өтінішімен бірге берілген өтініші бойынша қалпына келтірілуі мүмкін. Егер көрсетілген мерзімді өткізіп алу себептерін АІЖК-нің 126-бабында белгіленген жалпы қағидалар бойынша дәлелді деп тапса, сот дәлелді ұйғарыммен атқару парағын беру туралы өтініш беру мерзімін қалпына келтіруге құқылы.

6-7. Атқару парағын беру туралы өтінішті судья сотқа өтініш келіп түскен күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде жеке-дара қарайды. Осы мерзім шеңберінде сот борышкерге келіп түскен өтініш, оның сот отырысында қаралатын орны мен уақыты туралы, ал өндіріп алушыға оның сот отырысында қаралатын орны мен уақыты туралы хабарлауға міндетті. Борышкердің немесе өндіріп алушының сот отырысына келмеуі, егер борышкерден сот отырысына келу мүмкін причинстігінің дәлелді себептерін көрсете отырып, өтінішті қарауды кейінге қалдыру туралы өтініш түспесе, өтінішті қарауға кедергі болып табылмайды.

8. Сот төрелік шешімді мәжбүрлеп орындауға атқару парағын беру туралы өтінішті қарау кезінде төрелік шешімді мәні бойынша қайта қарауға құқылы емес. Бұл жағдайда сот АІЖК-нің 255-бабында көзделген атқару парағын беруден бас тарту үшін негіздердің болуы немесе болмауы туралы мәселені ғана анықтауы тиіс. АІЖК-нің 255-бабы бірінші бөлігінің 1) тармақшасында көзделген негіздерді құзыретті сот процестік нормаларды сақтау тұрғысынан ғана тексереді.

9. Өтінішті қарау нәтижелері бойынша сот атқару парағын беру туралы не оны беруден бас тарту туралы ұйғарым шығарады. Атқару парағын беру туралы соттың ұйғарымы дереу орындалуға тиіс.

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ КІТАПХАНАСЫ

Астана, 2016 жыл

УДК 347 (574)  

К 63

ISBN 978-601-236-042-4

 Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы