239-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің ҚР ҚК Әуе немесе су кемесін не теміржол жылжымалы құрамын айдап әкету, сол сияқты басып алу
1. Әуе немесе су кемесін не жылжымалы темір жол құрамын айдап әкету, сол сияқты мұндай кемені немесе құрамды айдап әкету мақсатында басып алу —
екі жылдан сегіз жылға дейін бас бостандығынан айыруға жазаланады.
2. Сол әрекеттер жасалды:
а) алдын ала сөз байласу бойынша адамдар тобы;
б) бірнеше рет;
в) өмірге немесе денсаулыққа қауіпті зорлық-зомбылықты қолдану арқылы немесе осындай зорлық-зомбылықты қолдану қаупімен;
г) қару немесе қару ретінде пайдаланылатын заттарды қолдану арқылы, —
жеті жылдан он екі жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.
3. Осы баптың бірінші немесе екінші бөліктерінде көзделген іс-әрекеттер, егер оларды ұйымдасқан топ жасаса не абайсызда адамның өліміне немесе өзге де ауыр зардаптарға әкеп соқтырса, —
сегіз жылдан он бес жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.
Бұл қылмыстың қоғамдық қауіптілігі мынада: аталған көлік түрлерінің бақылаусыз қозғалысы (қозғалысы) қоғамдық қауіпсіздікке, апаттарға, апаттарға және адам шығынына байланысты ауыр зардаптардың туындауына қауіп төндіреді.
Бұл қылмыстың нысаны-қоғамдық қауіпсіздік. Қосымша объект адамдардың өмірі мен денсаулығы, сондай-ақ меншік болуы мүмкін.
Қылмыстың мәні әуе немесе су кемесі немесе теміржол жылжымалы құрамы болып табылады.
Әуе кемесі деп ұшу кезінде меншік нысанына, нысаналы мақсатына, ведомстволық тиесілілігіне және ұшу аппаратының басқа да сипаттамаларына қарамастан қауіпсіздік талаптарын сақтау қажет кез келген ұшу құрылғылары түсініледі.
Су кемелеріне жолаушылар мен жүктерді су арқылы тасымалдауға арналған құралдар жатады. Ол теңізде де, өзенде де, суда да, жер үстінде де, су астында да болуы мүмкін.
Теміржол жылжымалы құрамы деп теміржол көлігінің қозғалыс құралдары түсініледі. Оларға локомотивтер, электровоздар, тепловоздар, вагондар және т.б.
Бұл қылмыстың объективті жағы әуе немесе су кемесін не теміржол жылжымалы құрамын айдап әкету; оларды айдап әкету мақсатында басып алу сияқты әрекеттерді жасауда көрінеді.
Айдап әкету дегеніміз-жәбірленушінің өмірі мен денсаулығына қауіп төндірмейтін зорлық-зомбылықты қолданбай, оның тұрағы кезінде кемені немесе құрамды заңсыз иемдену. Айдап әкету кінәлі таңдаған жол бойымен қозғалыс басталған сәттен бастап аяқталды деп саналады.
Басып алу дегеніміз-зорлық-зомбылықты қолданбай немесе өмір мен денсаулыққа қауіпті емес зорлық-зомбылықты қолдана отырып, кемені немесе құрамды маршрут бойынша жүру кезінде заңсыз иемдену.
Бұл қылмыстың субъективті жағы кінәнің қасақана түрімен және тек тікелей ниетпен көрінеді.
Әуе немесе су кемесін не теміржол жылжымалы құрамын тартып алудың мақсаты оларды айдап әкету болып табылады. Қылмыстың субъектісі-16 жасқа толған есі дұрыс адам.
ҚР ҚК 239-бабының 2-бөлігі айдап әкету немесе басып алу сияқты ауырлататын мән-жайлар кезінде әуе немесе су кемесін не теміржол жылжымалы құрамын білікті айдап әкету немесе басып алу үшін жауапкершіліктің басталуын көздейді:
а) алдын ала сөз байласу бойынша адамдар тобы;
б) бірнеше рет;
в) өмірге немесе денсаулыққа қауіпті зорлық-зомбылықты қолдану арқылы немесе осындай зорлық-зомбылықты қолдану қаупімен;
г) қару немесе қару ретінде қолданылатын заттарды қолдану.
Әуе немесе су кемесін не темір жол жылжымалы құрамын айдап әкету, сол сияқты басып алу, егер осы қылмысқа қатысушылардың арасында айдап әкету немесе басып алу басталғанға дейін алдын ала сөз байласу орын алса, алдын ала сөз байласу арқылы адамдар тобы жасаған болып есептеледі.
Адамның екі және одан да көп айдап әкету, сол сияқты әуе немесе су кемесін не жылжымалы темір жол құрамын басып алу деп бірнеше рет түсініледі, бұл ретте алдыңғы айдап әкету, сол сияқты басып алу жасағаны үшін адамның заңда белгіленген тәртіппен қылмыстық жауаптылықтан босатылмауы, терроризм үшін қылмыстық жауаптылыққа тартудың ескіру мерзімдерінің аяқталмауы не терроризм үшін сотталғандығы талап етіледі. бұрын жасалған террористік акт өтелмеген немесе алынып тасталмаған. Өмір мен денсаулыққа қауіпті зорлық-зомбылықты жәбірленушіге жеңіл, орташа ауырлықтағы немесе денсаулығына ауыр зиян келтірген зорлық-зомбылық деп түсіну керек.
Қауіп осындай зорлық-зомбылықты қорқытудан көрінеді.
Қаруды қолдану деп әуе немесе су кемесін не теміржол жылжымалы құрамын айдап әкету немесе басып алу кезінде адамның өмірі мен денсаулығына зиян келтіру үшін оларды нақты пайдалану түсініледі. Бұл құрамдағы қаруды атыс қаруы да, суық қару да деп түсіну керек (30.12.1998 ж. "ҚР жекелеген қару түрлерінің айналымын мемлекеттік бақылау туралы" ҚР Заңын қараңыз (елшіден). изм. және қосымша).
Қару ретінде пайдаланылатын басқа заттардың астында адам денсаулығына зиян келтіретін кез келген заттар болуы мүмкін. Оларға тұрмыстық заттар, мысалы, балталар, өрімдер, шанышқылар, пышақтар, шпательдер, металл шыбықтар, құбырлар, таяқшалар және т. б.
ҚР ҚК 239-бабының 3-бөлігі осы қылмыстың аса білікті құрамын жасағаны үшін жауапкершілікті белгілейді. Оған ұйымдасқан топтың қылмыс жасауы немесе адамның абайсызда қайтыс болуы немесе басқа да ауыр зардаптар жатады.
Әуе немесе су кемесін не жылжымалы темір жол құрамын айдап әкету, сол сияқты басып алу, егер оны бір немесе бірнеше қылмыс жасау үшін алдын ала біріккен адамдардың тұрақты тобы жасаса, ұйымдасқан топ жасаған болып есептеледі.
Әуе немесе су кемесін не теміржол жылжымалы құрамын айдап әкету немесе басып алу кезінде адамға өлім келтіруді заң шығарушы кінәнің абайсыз түрімен байланыстырады.
Өзге де ауыр зардаптар деп ірі материалдық залал келтіруді, халықаралық асқынулардың туындауын және адамдардың денсаулығына зиян келтіруді және т. б. түсіну керек.
Абайсызда адамның өліміне немесе өзге де ауыр зардаптарға әкеп соққан қылмыстың субъективті жағы кінәсінің қос нысаны — іс-әрекетке (ұрлауға немесе басып алуға) қатысты ниетпен және олардың салдарына қатысты абайсыздықпен сипатталады. Жалпы, мұндай қылмыс қасақана деп танылады.
Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И. Ш. БОРЧАШВИЛИДІҢ Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне 2007 жылғы түсініктемесі
Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007 актінің қабылданған күні: 02.08.2007 қабылданған орны: жоқ актіні қабылдаған Орган: 180000000000 әрекет аймағы: 100000000000 норма шығарушы орган берген НҚА тіркеу нөмірі: 167 акт мәртебесі: new құқықтық қатынастар саласы: 028000000000 акт нысаны: COMM Заң күші: 1900 акт тілі: rus
Қылмыстық кодекс, Қылмыстық кодекске түсініктемелер, Жоғарғы Соттың нормативтік қаулысы, қылмыстық заңнама, Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері
