186-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің ҚР ҚК жерге заттық құқықтарын бұзу

     1. Азаматтардың немесе ұйымдардың құқықтарына немесе заңмен қорғалатын мүдделеріне не қоғамның немесе мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделеріне елеулі зиян келтіруге әкеп соққан, зорлық-зомбылық қолдану арқылы не оны қолдану қатерімен немесе адамдар тобымен жасалған немесе заңсыз тінту, сол сияқты бөтен жер учаскесін заңсыз басып алу ілесіп жүретін бөтен жер учаскесіне заңсыз ену, —      

екі жүзден бес жүзге дейінгі айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде немесе екі жүзден бес жүз айлық есептік көрсеткіш кезеңінде сотталған адамның жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерінде немесе екі айдан бес айға дейінгі кезеңде сотталған адамның жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерінде айыппұл салуға не екі айдан төрт айға дейінгі мерзімге қамауға алуға не бас бостандығынан айыруға жазаланады мерзімі екі жылға дейін.      

2. Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, адам өзінің қызметтік жағдайын пайдалана отырып жасаған іс-әрекеттер, —      

бес жүзден сегіз жүзге дейінгі айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде немесе сотталған адамның жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерінде бес айдан сегіз айға дейінгі кезеңде айыппұл салуға не белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан екі жылдан бес жылға дейінгі мерзімге айыруға не төрт айдан алты айға дейінгі мерзімге қамауға алуға не сотталушының жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерінде айыппұл салуға мерзімі үш жылға дейін.

     Талданатын қылмыстық әрекеттің қоғамдық қауіптілігі азаматтардың, ұйымдардың, қоғамның немесе тұтастай мемлекеттің жерге заттай құқықтары бұзылатындығында, бұл ретте жәбірленушіге физикалық және елеулі материалдық зиян келтірілетіндігінде не соңғысы жер учаскесіне иелік ету мүмкіндігінен айырылатындығында көрінеді.      Бұл қылмыстың объектісі-жерге меншік құқығы. Жерге меншік құқығын, жерге меншік құқығын, жеке меншіктегі жер учаскесін уақытша пайдалану құқығын және басқа да заттық құқықтарды түсіну керек.      

Азаматтардың жеке меншігінде жеке үй шаруашылығын, бау-бақша шаруашылығын немесе саяжай құрылысын жүргізуге берілген жер учаскелері болуы мүмкін. Бұл ретте бұл жер учаскелері ғимараттарға олардың мақсатына сәйкес қызмет көрсетуге арналған жерлерді қоса алғанда, құрылыс салуға немесе өндірістік және өндірістік емес, тұрғын үйлермен (құрылыстармен, құрылыстармен) және олардың кешендерімен салынуға беріледі. Бұл жер учаскесі жылжымайтын мүлік болып табылады.      

Жер учаскесінің меншік иесі, егер "жер туралы" ҚР Заңында және өзге де заңнамалық актілерде өзгеше көзделмесе, мемлекеттік органдардың қандай да бір рұқсатын алмай, осы учаскені иелену, пайдалану және оған билік ету құқығын өз қалауы бойынша жүзеге асырады.      

Меншік иесі өз жер учаскесіне қатысты заңмен тыйым салынбаған кез келген мәмілелерді жасауға, атап айтқанда, шарттық баға бойынша сатуға, шаруашылық серіктестіктің жарғылық қорына жарна ретінде енгізуге, кепілге беруге, сыйға тартуға және өсиет етуге, уақытша пайдалануға беруге құқылы ("жер туралы"ҚР Заңының 15-19-баптары). K030000442_ жерге меншік құқығы келесі құқықтардың кез келгенін құрайды:      

- жерді иелену, пайдалану және оған билік ету құқығы;      

- жер пайдалану құқығы-адамның мемлекеттік меншіктегі жер учаскесін мерзімсіз немесе белгілі бір мерзім ішінде иелену және пайдалану құқығы, оған тиесілі құқық заңда белгіленген шектерде ғана;     

- осы учаскені уақытша пайдалану туралы шарт негізінде жеке меншіктегі жер учаскесін уақытша пайдалану құқығы;      

- сервитут-азаматтар мен заңды тұлғалардың осы жер учаскесін шектеулі нысаналы пайдалануға құқығы.      Қарастырылып отырған қылмыстың объективті жағы азаматтардың немесе ұйымдардың құқықтарына немесе заңмен қорғалатын мүдделеріне, не қоғамның немесе мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделеріне елеулі зиян келтіруге әкеп соққан, зорлық-зомбылық қолданумен не оны қолдану қатерімен немесе адамдар тобымен жасалған немесе заңсыз тінту, сол сияқты бөтеннің жер учаскесін заңсыз басып алумен қатар жүретін бөтен жер учаскесіне заңсыз кіруден көрінеді.      

Басқа біреудің жер учаскесіне заңсыз кіру деп кінәлінің өзіне тиесілі емес жер учаскесіне заңды негіздерсіз басып кіруінде және жер учаскесі иесінің еркіне қайшы келуінде көрсетілген әрекеттерін түсіну керек. Бұл ретте, іс-әрекет жерге заңды заттық құқықтарды айтарлықтай шектеуді Не жүзеге асырудың мүмкін .стігін болжайтын елеулі зиян келтірілген кезде ғана қылмыстық-жазаланатын болып танылады. Мысалы, жер учаскесінің иесі осы жер учаскесіне қатысты азаматтық-құқықтық мәмілелер жасау мүмкіндігінен айырылады. Өздеріңіз білетіндей, жер учаскесі тек меншік объектісі ғана емес, сонымен бірге қоршаған ортаның құрамдас бөлігі болып табылады, сондықтан қоғам мен мемлекет экологиялық тепе-теңдікті сақтау мақсатында оны қалыпты пайдалануға мүдделі.      

Басқа біреудің жер учаскесіне ену кезінде зорлық-зомбылықты қолдану немесе оны қолдану қаупі осы учаскенің иесіне физикалық (ұрып-соғу, денсаулыққа жеңіл зиян келтіру) немесе психикалық зорлық-зомбылықпен бірге жүреді. Жәбірленушінің орташа ауырлығы мен денсаулығына ауыр зиян ҚК-нің 104 және 103-баптары бойынша қосымша біліктілікті талап етеді.      

16 жасқа толған, есі дұрыс екі және одан да көп адамның жер учаскесіне кіруі ҚК 186-бабының 1-бөлігі бойынша жауаптылыққа әкеп соғады.      

Қылмыстың қоғамдық қауіптілік дәрежесі заңсыз тінту жүргізілетін бөтен жер учаскесіне заңды негіздерсіз, яғни прокурордың санкциясынсыз кірген кезде артады.     

Басқа біреудің жер учаскесін басып алу деп осы учаскені заңсыз иемденудің кез келген нысаны түсініледі. Бұл жағдайда кінәліге меншік құқығы берілмейді.      

Дизайн бойынша бұл қылмыстың құрамы материалдық болып табылады. Мәселен, мысалы, бұл әрекет азаматтардың немесе ұйымдардың құқықтарына немесе заңмен қорғалатын мүдделеріне, не жәбірленушіге зорлық-зомбылық қолдану немесе оны қолдану қаупі төнген кезде не оны адамдар тобы жасаған кезде жасалған қоғамның немесе мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделеріне елеулі зиян келтірілген кезде аяқталды деп танылады.ҚК-нің 184-бабында көзделген қылмыс белгілеріне ұқсас "елеулі зиян" ұғымы. Сонымен қатар, қаралып отырған қылмыс, егер заңсыз тінту жүргізілсе, сол сияқты бөтен жер учаскесін заңсыз басып алған жағдайда да аяқталды деп есептеледі.      

Талданатын қылмыстың субъектісі-жалпы, 16 жасқа толған есі дұрыс адам.    

Субъективті жағынан бұл әрекет тікелей және жанама ниет түрінде көрінеді. Адам өзінің бөтен жер учаскесіне заңсыз кіріп бара жатқанын біледі, Қылмыстық кодекстің 186-бабында көрсетілген зиянды салдардың басталуын болжайды немесе саналы түрде мойындайды.      

Заң шығарушы ауырлататын мән-жай деп атайды: осы баптың 1-бөлігінде көзделген, адам өзінің қызметтік жағдайын пайдалана отырып жасаған іс-әрекеттер. Бұл белгіні есептеу үшін жерге меншік құқығын бұзу кінәлі лауазымның арқасында жүзеге асырылғанын және оны басқа біреудің жер учаскесіне заңсыз кіру немесе басып алу үшін пайдаланғанын анықтау қажет.

Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И. Ш. БОРЧАШВИЛИДІҢ Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне 2007 жылғы түсініктемесі                  

Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007 актінің қабылданған күні: 02.08.2007 қабылданған орны: жоқ актіні қабылдаған Орган: 180000000000 әрекет аймағы: 100000000000 норма шығарушы орган берген НҚА тіркеу нөмірі: 167 акт мәртебесі: new құқықтық қатынастар саласы: 028000000000 акт нысаны: COMM Заң күші: 1900 акт тілі: rus

 Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы