Капиталдандырылған төлемдерді өндіріп алу туралы даулар
Бірінші сатыдағы сот төленетін өтемақы мөлшері төлемдерді капиталдандыру үшін жүгінген кездегі кәсіптік еңбекке қабілеттілігінен айырылу дәрежесіне байланысты деген дұрыс қорытындыға келді и. сотқа "Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі" ММ (бұдан әрі – Министрлік) денсаулыққа зиянды өтеу есебіне капиталдандырылған төлемдерді сомасында өндіріп алу туралы талап арызбен жүгінді 1 024 683 теңге. Нұр-сұлтан қаласы Есіл аудандық сотының 2021 жылғы 19 қаңтардағы шешімімен талап ішінара қанағаттандырылды. И. пайдасына. республикалық бюджет қаражатынан 231 238 теңге сомасы өндірілді. Берілген сомаларды төлеу жөніндегі міндет 027-министрлік бағдарламасының әкімшісіне жүктелген. Нұр-сұлтан қаласы сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2021 жылғы 13 мамырдағы қаулысымен сот шешімі өзгертілді, өндіріп алынған сома 1 024 683 теңгеге дейін ұлғайтылды. Жоғарғы Соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасы апелляциялық сатыдағы қаулының күшін жойып, бірінші сатыдағы соттың шешімін келесі негіздер бойынша күшінде қалдырды. Азаматтық іс материалдарынан мыналар шығады. 1980 жылдан бастап "Қарағандашахтострой" ШСУ-3 комбинатында ұңғымашы ретінде, 1997 жылғы 21 шілдеден бастап "Казахстанская" шахтасында жұмыс істеді, оған қатысты 1999 жылғы 12 қаңтардағы өндірістегі жазатайым оқиға туралы акт жасалды, оқиға түрі – кәсіптік ауру. 1998 жылғы 2 желтоқсанда и. кәсіптік ауруларға байланысты бір жыл мерзімге 30% кәсіби еңбекке қабілеттілігін жоғалту анықталды: созылмалы бронхит, діріл ауруы. Кәсіпорындар арасындағы жауапкершілік жұмыс істеген уақыт кезеңіне байланысты үлестік негізде бөлінді. Мәселен, "ҚАРАҒАНДАШАХТОСТРОЙ" ШСУ-3 комбинатының үлесі 79,6% мөлшерінде анықталды. "Қазақстан" шахтасының 1999 жылғы 22 қаңтардағы және 1999 жылғы 19 наурыздағы "ҚАРАҒАНДАШАХТОСТРОЙ" и. ШСУ-3 комбинатының бұйрықтарымен денсаулыққа зиянды өтеу есебіне төлемдер тағайындалды. "ҚАРАҒАНДАШАХТОСТРОЙ" ШСУ-3 комбинатында орташа айлық жалақысы 18 598 теңге есебінен 4441,20 теңге сомасында ай сайынғы төлемдер анықталды. 1996 жылы " К " АҚ "қарағандашахтострой" ашық үлгідегі негізгі акционерлік қоғам болып қайта құрылды, ШСУ-3 "ШСУ-3" ашық үлгідегі еншілес акционерлік қоғамы ("ШСУ-3"ДАООТ) болып қайта құрылды.
Капиталдандырылған төлемдерді өндіріп алу туралы даулар
1999 жылғы 22 қыркүйектегі сот шешімімен "ШСУ-3" ДАООТ банкрот деп танылып, 2003 жылғы 10 қазанда таратылды. Қарағанды мемлекеттік мүлік және жекешелендіру аумақтық комитетінің 1999 жылғы 29 қаңтардағы қаулысымен "ШСУ-3" ДАООТ банкрот деп танылғанға дейін дербес заңды тұлға – "А"ААҚ бөлу жолымен қайта ұйымдастырылды. 2004 жылғы 4 маусымдағы сот шешімімен "А" ААҚ банкрот деп танылды, шешімде қызметкерлерге регрессиялық төлемдер бойынша берешектің болуы туралы, оның ішінде и. – 65 384,49 теңге көрсетілген. Конкурстық іс жүргізу соттың 2006 жылғы 3 наурыздағы ұйғарымымен аяқталды. Іс материалдарында денсаулыққа зиянды өтеу есебіне төлемдерді капиталдандыру туралы мәліметтер жоқ, сондай-ақ сот бекіткен бірінші кезектегі кредиторлар талаптарының тізілімі жоқ. И.осы іс бойынша өзінің талаптарын "А" ААҚ банкроттық сәтінде 52 жаста, 70 жасқа дейін айына 4441,2 теңге есебінен 18 жыл немесе 216 ай үшін төлемдер және кәсіпорын банкрот деп танылған кездегі берешек – 65 384 теңге мөлшерінде белгіленді. Барлығы талапкер оның пайдасына 1 024 683 теңге өндіріп алуды сұрады. Бірінші сатыдағы сот талапкердің талаптарын ішінара қанағаттандыра отырып, талапкер 2019 жылғы 12 желтоқсанда - 70 жасқа толғанға дейін-2024 жылғы 14 сәуірде кәсіптік еңбекке қабілеттілігінен айырылу дәрежесі белгіленген сәттен бастап, жалпы сомасы ай сайынғы табысының мөлшерін ескере отырып, жоғалған табысының орнын толтыру үшін капиталдандырылған төлемдерді талап етуге құқылы деген қорытындыға келді – 4 441, 2 теңге, кәсіптік еңбекке қабілеттілігінен айырылу дәрежесі-52 айда 29% және 2 күн 231 238 теңгені құрайды. Апелляциялық саты бірінші сатыдағы соттың шешімін өзгерте отырып, төленетін өтемақы мөлшері капиталдандыру үшін жүгінген кездегі кәсіптік еңбекке қабілеттілігінен айырылу дәрежесіне емес, кредиторлар талаптарының тізілімі бекітілген күннен бастап 2006 жылғы 23 ақпаннан бастап талапкер жетпіс жасқа толғанға дейін төленбеген мерзімдік төлемдердің мөлшеріне байланысты, бұл 959 299 теңгені құрайды деген шешімді уәждеді 4441,20 (жоғалған табыс сомасы) х 216 ай есебіне сүйене отырып. Апелляциялық сатыдағы соттың көрсетілген қорытындыларын Жоғарғы Соттың сот алқасы материалдық құқық нормаларын дұрыс қолданбауға және түсіндіруге негізделген дәрменсіз деп санайды. Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (бұдан әрі – АК) 945-бабының ережелеріне сәйкес, белгіленген тәртіппен өміріне және денсаулығына келтірілген зиян үшін жауапты деп танылған заңды тұлға таратылған жағдайда, тиісті төлемдер заңнамалық немесе өзге де нормативтік құқықтық актілерде белгіленген қағидалар бойынша жәбірленушіге оларды төлеу үшін капиталдандырылуға тиіс.
Таратылатын заңды тұлғада мүліктің болмауына немесе жеткіліксіздігіне байланысты төлемдерді капиталдандыру жүргізілмейтін жағдайларда, берілген сомаларды жәбірленушіге мемлекет заң актілерінде көзделген тәртіппен төлейді. Осыған ұқсас ережелер "банкроттық салдарынан заңды тұлға таратылған кезде азаматтардың өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды өтеу туралы заңнаманы қолдану практикасы туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2005 жылғы 28 қазандағы № 4 нормативтік қаулысының 4-тармағында да бар, оған сілтеме екі сот сатысында да жасалған. Осы нормативтік қаулының 3-тармағына сәйкес заңды тұлғаның банкроттық рәсімдері шеңберінде төленетін өтемақы мөлшерін айқындау борышкер 70 жасқа толғанға дейін, бірақ кемінде он жыл бұрын азаматқа төленуге жататын банкрот деп танылған күнге тиісті уақытылы төлемдерді капиталдандыру жолымен жүзеге асырылады.
Уақытша төлемдер деп жәбірленушінің жоғалған табысын (табысын) немесе оның денсаулығына зиян келтіргенге дейін болған немесе болуы мүмкін және жауапты адам ай сайын төлейтін бөлігін өтеу түсініледі. АК-нің 938-бабының 1-тармағына сәйкес өтелуге жататын жоғалған табыстың (табыстың) мөлшері мертігуге дейін немесе денсаулығына өзге де зақым келгенге дейін не жәбірленушінің кәсіптік еңбекке қабілеттілігінен айырылу дәрежесіне сәйкес келетін еңбекке қабілеттілігінен айырылу басталғанға дейін орташа айлық табысқа (табысқа) пайызбен айқындалады. Іс материалдарында бар анықтамаға сәйкес, талапкер 2019 жылғы 12 желтоқсанда қайта куәландырылды және оған кәсіптік еңбекке қабілеттілігінен айырылудың 29% - ы анықталды, себебі-қайта куәландыру мерзімінсіз "кәсіптік ауру". Алайда, осы уақытқа дейін талапкердің еңбек ету қабілетінен айырылу дәрежесі болмаған, сотқа басқа талапкердің дәлелдемелері берілмеген. Мұндай жағдайларда бірінші сатыдағы сот төленетін өтемақының мөлшері төлемдерді капиталдандыруға жүгінген кездегі кәсіптік еңбекке қабілеттілігінен айырылу дәрежесіне байланысты деген дұрыс қорытындыға келді. Көрсетілген жағдайларда Жоғарғы Соттың сот алқасы өтінішхат дәлелдерінің негізділігі туралы қорытындыға келеді.
Аталған мән-жайлар апелляциялық сатының қаулысының АІЖК-нің 224-бабының және "сот шешімі туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2003 жылғы 11 шілдедегі № 5 нормативтік қаулысының 5 және 11-тармақтарының ережелеріне сәйкес остігін куәландырады, соған сәйкес сот актісі заңды және негізделген болуы тиіс.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
