156-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексін жоспарлау, дайындау, ашу немесе ҚР ҚК-нің агрессивті соғысын жүргізу
1. Агрессивті соғысты жоспарлау, дайындау немесе бастау —
жеті жылдан он екі жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.
2. Агрессивті соғыс жүргізу —
он жылдан жиырма жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға не өлім жазасына немесе өмір бойына бас бостандығынан айыруға жазаланады.
Қарастырылып отырған қылмыстың қоғамдық қауіптілігі-бұл мемлекеттердің бейбіт қатар өмір сүруіне нұқсан келтіреді, өйткені ол бөтен аумақты жаулап алуға және басқа мемлекеттердің азаматтарын өзіне бағындыруға бағытталған.
Қарастырылып отырған қылмыстың тікелей объектісі-халықтар арасындағы бейбітшілік пен бейбіт қатар өмір сүру.
Халықаралық құқықтағы бейбітшілік сыртқы саясатты зорлық-зомбылықсыз жүргізуге негізделген халықтар мен мемлекеттер арасындағы қатынастар және мемлекеттер арасындағы ұйымдасқан қарулы күрестің болмауы ретінде түсіндіріледі.
Бейбіт қатар өмір сүру дегеніміз – соғыстан бас тартуды, даулы мәселелерді шешу құралы ретінде күш қолданудан немесе күшпен қорқытудан бас тартуды, оларды келіссөздер арқылы шешуді; ішкі істерге араласпауды және бір - бірінің заңды мүдделерін ескеруді; халықтың еркін әлеуметтік-саяси таңдау жасау құқығын; мемлекеттердің егемендігін қатаң құрметтеуді; мемлекеттердің егемендігін толық құрметтеуге негізделген ынтымақтастықты көздейтін мемлекеттер арасындағы қатынастардың түрі және өзара тиімділік; халықаралық құқық нормалары мен халықаралық шарттардан туындайтын міндеттемелерді адал орындау.
Қарастырылып отырған қылмыстың объективті жағын қоғамдық қауіпті әрекеттердің үш түрі құрайды: а) агрессивті соғысты жоспарлау; б) оны дайындау және в) оны шешу.
Соғыс дегеніміз-мемлекеттер, ұлттар (халықтар), әлеуметтік топтар арасындағы ұйымдасқан қарулы күрес. Соғыста Қарулы Күштер күрестің негізгі және шешуші құралы, сондай-ақ саяси, идеологиялық және экономикалық құралы ретінде қолданылады.
Агрессия (латын тілінен аударғанда-шабуыл) - халықаралық құқық тұрғысынан бір мемлекеттің екінші мемлекетке қарсы күш қолдануы, әсіресе оның аумағын басып алу, тәуелсіздікті жою, саяси немесе қоғамдық тәртіпті өзгерту мақсатында басқа мемлекетке қарулы шабуыл жасау заңсыз.
Агрессия (агрессивті соғыс) ұғымы БҰҰ Бас Ассамблеясының шешімдерінде, атап айтқанда 1974 жылғы 14 желтоқсандағы 3314 арнайы қарарда анықталған.Агрессия "мемлекеттің қарулы күшін басқа мемлекеттің егемендігіне, аумақтық тұтастығына немесе саяси тәуелсіздігіне қарсы немесе Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысына сәйкес келмейтін басқа жолмен қолдану"ретінде анықталады.
Агрессорды анықтау кезінде агрессия актісін жасаудағы басымдық (немесе бастама) белгісі негізге алынады. Агрессивті соғысты жоспарлау осы соғысты бастау және (немесе) жүргізу жоспарларын стратегиялық және (немесе) тактикалық әзірлеуді білдіреді (мысалы, құрбан болған елді таңдау, агрессивті соғыс қимылдарының мерзімдері мен ауқымын анықтау және т.б.).
Мұндай соғысты бастау немесе жүргізудің тиісті жоспарларын перспективалық және табысты қамтамасыз ету мақсатын көздейтін әрекеттер (әскери техника өндірісін ұлғайту, Қарулы бөлімшелер санын ұлғайту, азық-түлік және жанармай резервтерін құру, жау туралы барлау қызметін жандандыру, әскери жағдайға жақын жағдайларда штабтық жаттығулар өткізу және т.б.) агрессивті соғысты дайындау деп танылады.
Агрессивті соғыстың басталуын соғыстың нақты басталуы, әртүрлі нысандарда көрінуі мүмкін агрессия әрекетін жүзеге асыру деп түсіну керек. Олардың ішінде Бас Ассамблеяның пікірінше: бір мемлекеттің (агрессордың) Қарулы Күштерінің басқа мемлекеттің (жәбірленушінің) аумағына басып кіруі немесе шабуылы; бір мемлекеттің (агрессордың) Қарулы Күштерінің басқа мемлекеттің (жәбірленушінің)құрлық, теңіз немесе әуе күштеріне немесе флоттарына шабуылы; басқа мемлекеттің аумағында орналасқан бір мемлекеттің (агрессордың) Қарулы Күштерін олардың болуы туралы келісімнің талаптарын бұза отырып қолдану; бір мемлекеттің агрессия мақсатында пайдалану үшін басқа мемлекетке аумақ беруі және т. б.
Қылмыс көрсетілген әрекеттердің кем дегенде біреуі жасалған кезде аяқталған болып саналады.
Бұл қылмыстың субъективті жағы тікелей ниетпен сипатталады. Бұл қылмыстың себебі мансаптық талпыныстар, олардың беделін нығайту туралы ойлар, мемлекеттің немесе қоғамның жалған түсінілген мүдделері және т. б. болуы мүмкін.
Қаралып отырған қылмыстың субъектісі, әдетте, Мемлекеттік қызмет органдарында, ҚР Қарулы Күштерінде немесе құзыретіне соғыс және бейбітшілік мәселелерін шешу кіретін атқарушы органдарда жоғары мемлекеттік лауазымдарды атқаратын адамдар болуы мүмкін.
ҚР ҚК 156-бабының 2-бөлігінде заң шығарушы осы іс - әрекеттің білікті құрамын көздейді, ол агрессивті соғыстың төртінші, аса қауіпті кезеңі-оны жүргізумен сипатталады.
Жүргізу-бұл басқа мемлекетке қарсы кең ауқымды агрессияны көздейтін агрессивті соғысты жалғастыру үшін әрекет ету. Жүргізу-агрессивті соғыстың жалғасы.
Қарастырылып отырған қылмыс ұзаққа созылады, ол осы қылмыстық әрекеттің құрамын үздіксіз жүзеге асырумен сипатталады. Қылмыс қылмыстық іс-әрекет жасалған сәттен басталады және қылмысты тоқтатуға (агрессия актісін тоқтату немесеевых операцияларын жүргізу) немесе қылмыс жасауға кедергі келтіретін оқиғалардың басталуына (мысалы, агрессорды толық жеңу) бағытталған кінәлінің әрекетінің салдарынан аяқталады.
Қылмыстың құрамы ресми. Қылмыс қылмыстық-құқықтық норманың диспозициясында көрсетілген әрекеттер жасалған кезден бастап аяқталды деп танылады.
Әскери тұтқындар, әскери қызметшілер және соғыстың басқа да қатысушылары Б даласындағы күрес үшін, әскери операцияларға тікелей қатысқаны үшін ҚК-нің 156-бабының 2-бөлігі бойынша қылмыстық жауаптылықта бола алмайды, өйткені олар осы қылмыстың субъектілері болып табылмайды. Олар сондай-ақ ҚК-нің 37-бабының негізінде жауапқа тартылмайды, оған сәйкес ол үшін міндетті бұйрықты немесе өкімді орындау үшін әрекет еткен адамның қылмыстық заңдармен қорғалатын мүдделерге зиян келтіруі қылмыс деп танылмайды. Алайда, егер әскери тұтқын, сондай-ақ әскери қызметші бейбіт тұрғындарды өлтіруге және азаптауға қатысса, соғыс заңдары мен әдет-ғұрыптарын басқа да бұзушылықтарға жол берсе, ол қылмыстық жауапкершілікке тартылады, бірақ тек ҚК-нің 159-бабы бойынша.
ҚР ҚК 156-бабының 1-бөлігінде көзделген қылмыс ауыр қылмыстарға жатады.
ҚР ҚК 156-бабының 2-бөлігінде көзделген қылмыс аса ауыр қылмыстарға жатады.
Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И. Ш. БОРЧАШВИЛИДІҢ Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне 2007 жылғы түсініктемесі
Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007 актінің қабылданған күні: 02.08.2007 қабылданған орны: жоқ актіні қабылдаған Орган: 180000000000 әрекет аймағы: 100000000000 норма шығарушы орган берген НҚА тіркеу нөмірі: 167 акт мәртебесі: new құқықтық қатынастар саласы: 028000000000 акт нысаны: COMM Заң күші: 1900 акт тілі: rus
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
