Соттылық-бұзылған авторлық және сабақтас құқықтарды қорғау туралы даулар
Бұзылған авторлық және сабақтас құқықтарды қорғау туралы даулар аудандық (қалалық) соттарға, сондай-ақ мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттарға, егер даудың тараптары заңды тұлғалар мен дара кәсіпкерлер болып табылса және талап қою ісін жүргізу тәртібімен қаралуға тиіс болса, сотталады. Талап қою құқығына жеке тұлғалар (авторлар, бірлескен авторлар, орындаушылар, фонограмма жасаушылар, мұрагерлер, құқық иелері), сондай-ақ заңды тұлғалар (эфирлік және кабельдік хабар тарату ұйымдары, ұжымдық негізде авторлар мен орындаушылардың мүліктік құқықтарын басқару жөніндегі ұйымдар, авторлар мен орындаушылардың мұрагерлері болмаған кезде уәкілетті орган) ие болады. Авторлық және сабақтас құқықтарды қорғау туралы даулар бойынша талап – арыздар Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі – АІЖК) 3-тарауында белгіленген соттылық қағидалары бойынша қойылады, яғни осы санаттағы дауларға жауапкердің тұрған және тұратын жері бойынша соттылықтың жалпы қағидалары, ал авторлық және лицензиялық шартта көзделген жағдайларда-шарттық соттылықтың қағидалары қолданылады.
Жеке мүліктік емес құқықтарды қорғау туралы талаптарға (авторлық құқық, авторлық атау құқығы, жариялау құқығы, кері қайтарып алу құқығы, туындыға қол сұғылмаушылық құқығы, автордың беделін қорғау құқығы) талап қою мерзімі қолданылмайды, өйткені бұл құқықтар бөлінбейді. Мүліктік сипаттағы талап-арыздарға (автордың пайдаланушымен жасалған шарты бойынша гонорарды өндіріп алу туралы, авторлық құқықты бұзу, өтемақы және т.б. нәтижесінде алынған залалды, кірісті өндіріп алу туралы) АК-нің 178-бабында үш жылда белгіленген талап қоюдың жалпы ескіру мерзімі қолданылады. Істердің осы санаты бойынша талап қою тәртібі, ең алдымен, АІЖК-нің 148-149-баптарының талаптарын сақтай отырып, АІЖК-нің 14-тарауының қағидаларымен реттеледі. Істердің осы санатының соттылығын дұрыс анықтау үшін, талап қоюды автордың мүддесі үшін ұжымдық негізде мүліктік құқықтарды басқаратын ұйым сотқа берген кезде, соттар тараптардың іс жүргізу жағдайын, ұйымның сенімхатта немесе шартта көзделген талап қою өкілеттіктерін нақтылауы керек. Авторлардың, аталған ұйымдардың мүшелерінің немесе өкілдерінің мүліктік құқықтарын бұзу фактілері бойынша мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымдар беретін талап арыздар талап қоюға тиісті өкілеттіктер болған кезде жалпы юрисдикция соттарында қаралуға тиіс. Осы санаттағы істерді қарау кезінде Заңның 49-бабының 1-1-тармағына сәйкес дауды реттеудің міндетті сотқа дейінгі тәртібі көзделгенін де есте ұстаған жөн. Көрсетілген нормаға сәйкес, егер шартта өзгеше көзделмесе, құқықтары мен заңды мүдделері бұзылған авторлық құқық немесе сабақтас құқықтар субъектісі осы құқықтарды пайдаланушыға немесе басқа тұлғаға жүгінгеннен кейін сотқа талап қойылады. Алайда, соттар бұл талаптарды әрдайым орындай бермейді. Мәселен, талапкер дауды шешудің міндетті сотқа дейінгі тәртібін сақтамағанына қарамастан, "И" ЖШС, "К" ЖШС-нің авторлық құқық объектілерін заңсыз пайдаланғаны үшін өтемақы өндіріп алу туралы талап арызы соттың іс жүргізуіне қабылданды және мәні бойынша қаралды, яғни М. талап арызымен сотқа жүгінгенге дейін. жауапкерлерге авторлық құқықты бұзу фактісі бойынша қандай да бір шағыммен жүгінген жоқ (Алматы қаласы Алмалы ауданының № 2 аудандық сотының 2016 жылғы 02 маусымдағы шешімімен М.талапты қанағаттандырудан бас тартылды).
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
