Түсініктеме 425-бабына. Халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы заңнама талаптарын, сондай-ақ гигиеналық нормативтерді бұзу туралы Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің
- Халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы нормативтік құқықтық актілерді, сондай-ақ гигиеналық нормативтерді, техникалық регламенттерді бұзу абайсызда адамдардың жаппай ауруына немесе улануына әкеп соқпаған жағдайда —
жеке тұлғаларға отыз, лауазымды адамдарға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға екі жүз отыз, орта кәсіпкерлік субъектілеріне үш жүз он, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне бір мың алты жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
- Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, егер бұл әрекет (әрекетсіздік) қылмыстық жазаланатын іс-әрекет белгілерін қамтымаса, адамның денсаулығына зиян келтіруге әкеп соққан әрекет (әрекетсіздік) —
жеке тұлғаларға екі жүз, лауазымды адамдарға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға төрт жүз алпыс, орта кәсіпкерлік субъектілеріне алты жүз жиырма, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне екі мың айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде, қызметін тоқтата тұрып немесе онсыз, өнімді тәркілей отырып немесе онсыз айыппұл салуға әкеп соғады.
425-бапта көзделген құқық бұзушылықтардың объектісі халықтың денсаулығының маңызды құрамдас бөлігі ретінде халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы болып табылады.
Халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығын қамтамасыз ету 2009 жылғы 18 қыркүйектегі «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі — «Халық денсаулығы туралы кодекс») 4-бабында бекітілген денсаулық сақтау саласындағы мемлекеттік саясат қағидаттарының бірі болып табылады.
Халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы нормативтік құқықтық актілер, гигиеналық нормативтер Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан барлық жеке және заңды тұлғалардың орындауы үшін міндетті («Халық денсаулығы туралы кодекстің» 144-бабының 6-тармағы).
Осы құқық бұзушылықтың объективтік жағы гигиеналық нормативтерді, санитариялық қағидалармен айқындалған санитариялық-эпидемиологиялық талаптарды, техникалық регламенттердің талаптарын бұзумен (сақтамаумен), сондай-ақ санитариялық-гигиеналық және эпидемияға қарсы іс-шараларды орындамаумен байланысты әрекеттерден де, әрекетсіздіктен де көрінеді.
«Халық денсаулығы туралы кодекске» сәйкес, санитариялық қағидалар деп санитариялық-эпидемиологиялық талаптарды (оның ішінде тіршілік ету ортасы факторларының, кәсіпкерлік және өзге де қызметтің, өнімнің, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің адам үшін қауіпсіздігі және (немесе) зиянсыздығы өлшемшарттарын) белгілейтін, сақталмауы адамның өміріне немесе денсаулығына қауіп төндіретін, сондай-ақ аурулардың туындау және таралу қаупін туғызатын нормативтік құқықтық актілер түсініледі (144-баптың 4-тармағы).
Гигиеналық норматив деп зерттеулер негізінде белгіленген, тіршілік ету ортасының белгілі бір факторын оның адам үшін қауіпсіздігі және (немесе) зиянсыздығы тұрғысынан сипаттайтын көрсеткіштің рұқсат етілген ең жоғары немесе ең төмен сандық және (немесе) сапалық мәні түсініледі (144-баптың 5-тармағы).
Санитариялық-эпидемиологиялық нормалау мемлекеттік жүйесіне техникалық регламенттер де кіреді («Халық денсаулығы туралы кодекстің» 144-бабының 2-тармағы). Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 9 қарашадағы «Техникалық реттеу туралы» Заңының 1-бабының 45) тармақшасына сәйкес, техникалық регламент деп техникалық реттеу саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес әзірленетін және қолданылатын, өнімге және (немесе) оның өмірлік циклі процестеріне қойылатын міндетті талаптарды белгілейтін нормативтік құқықтық акт түсініледі.
Санитариялық қағидалар мен гигиеналық нормативтер талаптары белгіленетін объектілер, процестер мен өнімдер «Халық денсаулығы туралы кодекстің» 145-бабында көзделген.
«Халық денсаулығы туралы кодекстің» 144-бабының 6-тармағына сәйкес, халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы нормативтік құқықтық актілерді, гигиеналық нормативтерді санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылық саласындағы мемлекеттік орган бекітуге тиіс. Алайда бұл сала әр жылдары мемлекеттік әкімшілік басқарудың әртүрлі органдарының қарауында болғандықтан, іс жүзінде актілерді әртүрлі органдар қабылдаған. Мысалы, қазіргі уақытта Ұлттық экономика министрінің немесе Денсаулық сақтау министрінің бұйрықтарымен бекітілген әртүрлі салалардағы санитариялық қағидалар мен гигиеналық нормативтер қолданыста. Техникалық регламенттер тиісті басқару салаларындағы әртүрлі министрліктермен қабылданады.
Осы құқық бұзушылық құрамының объективтік жағын анықтау кезінде, әрекеттің қоғамдық қауіпті салдары туындағанына немесе туындамағанына қарамастан, бұзушылық фактісін анықтау жеткілікті. Салдардың түрі Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің немесе Қылмыстық кодексінің нормаларына сәйкес саралауға әсер етуі мүмкін. Мәселен, санитариялық қағидаларды немесе гигиеналық нормативтерді абайсызда бұзу нәтижесінде адамдардың жаппай ауруы немесе улануы Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 304-бабы бойынша сараланады.
Субъективтік жағынан құқық бұзушылық қасақаналықпен немесе абайсыздықпен сипатталады.
Құқық бұзушылықтың субъектісі жеке тұлға, жеке кәсіпкер, лауазымды адам не заңды тұлға (кәсіпкерлік субъектісі) болып табылады.
2-бөлік халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы нормативтік құқықтық актілерді, сондай-ақ гигиеналық нормативтерді, техникалық регламенттерді бұзғаны үшін, егер бұл әрекет (әрекетсіздік) қылмыстық жазаланатын іс-әрекет белгілерін қамтымаса және адамның денсаулығына зиян келтіруге әкеп соқса, неғұрлым қатаң жауаптылықты көздейді.
Осылайша, Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 425-бабының 2-бөлігі бойынша құқық бұзушылықты саралау үшін объективтік жақтың элементі ретінде денсаулыққа зиян келтіру фактісін анықтау қажет. Бұл ретте зиян Қылмыстық кодекстің ережелерімен қамтылмауға тиіс. Мәселен, жоғарыда айтылғандай, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 304-бабына сәйкес, санитариялық қағидаларды немесе гигиеналық нормативтерді бұзу абайсызда адамдардың жаппай ауруына, жұқтыруына, сәулеленуіне немесе улануына, не сол әрекеттің абайсызда адамның өліміне әкеп соғуына байланысты қылмыс ретінде сараланып, қылмыстық-құқықтық санкциялармен жазаланады.
Субъективтік жағынан құқық бұзушылық қасақаналықпен немесе абайсыздықпен сипатталады.
Құқық бұзушылықтың субъектісі жеке тұлға, жеке кәсіпкер, лауазымды адам не заңды тұлға болып табылады.
425-бапта көзделген әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы хаттамаларды санитариялық-эпидемиологиялық қадағалау органдарының лауазымды адамдары (804-баптың 1-бөлігінің 22) тармақшасы), мемлекеттік кірістер органдарының лауазымды адамдары (804-баптың 1-бөлігінің 31) тармақшасы), күзет іс-шараларын өткізу кезінде Мемлекеттік күзет қызметінің лауазымды адамдары (804-баптың 1-бөлігінің 46) тармақшасы), мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық бақылау мен қадағалауды жүзеге асыратын ішкі істер органдарының, Ұлттық қауіпсіздік комитетінің және Қорғаныс министрлігінің құрылымдық бөлімшелерінің лауазымды адамдары (804-баптың 3-бөлігі) жасауға құқылы.
425-баптың 1-бөлігінде көзделген әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істерді халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы уәкілетті орган (701-бап), мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық бақылау мен қадағалауды жүзеге асыратын Қазақстан Республикасы ішкі істер органдарының, Ұлттық қауіпсіздік комитетінің және Қорғаныс министрлігінің құрылымдық бөлімшелері (702-баптың 1-бөлігі), мемлекеттік кірістер органдары (720-баптың 2-бөлігі) қарайды, ал 425-баптың 2-бөлігінде көзделген істерді мамандандырылған аудандық және оларға теңестірілген әкімшілік соттардың судьялары қарайды (684-баптың 1-бөлігі).
Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (баптар бойынша) авторлар ұжымынан:
Бачурин Сергей Николаевич, заң ғылымдарының кандидаты, доцент — 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп);
Габдуалиев Мереке Трекович, заң ғылымдарының кандидаты — 11, 21, 22, 23-тараулар;
Жусипбекова Айнур Маратовна, заң магистрі — 13-тарау (А. В. Карпекинмен бірлесіп); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп);
Карпекин Александр Владимирович, заң ғылымдарының кандидаты, доцент — 13-тарау (А. М. Жусипбековамен бірлесіп);
Корнейчук Сергей Васильевич — 2-тарау; 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп); 8-тарау; 25-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп); 457–470, 488, 488-1, 491–506-баптар; 28, 30, 52-тараулар;
Корякин Илья Петрович, заң ғылымдарының докторы, профессор — 49-тарау;
Кысыкова Гульнара Бауыржановна, заң ғылымдарының кандидаты — 20-тарау;
Омарова Ботагоз Акимгереевна, заң ғылымдарының кандидаты — 17-тарау; 18-тарау (Б. А. Парманкуловамен бірлесіп); 26, 31-тараулар; 32-тарау (Б. А. Парманкуловамен бірлесіп);
Парманкулова Баян Асханбаевна — 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп);
Подопригора Роман Анатольевич, заң ғылымдарының докторы, профессор — 24-тарау, 489, 489-1, 490-баптар;
Порохов Евгений Викторович, заң ғылымдарының докторы — 14, 15, 16, 29-тараулар, 471–475-баптар;
Сейтжанов Олжас Темиржанович, заң ғылымдарының кандидаты, доцент — 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп); 9-тарау; 10-тарау (Б. Е. Шаймерденовпен, В. В. Филинмен бірлесіп); 33-тарау (А. М. Жусипбековамен бірлесіп); 36-тарау (Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп); 39-тарау (А. М. Жусипбековамен бірлесіп);
Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы — 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп); 44-тарау;
Тукиев Аслан Султанович, заң ғылымдарының кандидаты, доцент — 1, 3, 35-тараулар; 38, 40, 42-тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп); 43-тарау (Б. А. Парманкуловамен бірлесіп); 43-1-тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп); 44-1-тарау (Д. А. Шипппен бірлесіп); 45, 46-тараулар (Д. А. Шипппен бірлесіп); 47-тарау;
Филин Владимир Владимирович, заң ғылымдарының кандидаты, доцент — 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп);
Хакимов Ержан Маратович, заң магистрі — 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен, С. В. Корнейчукпен бірлесіп); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп); 34, 41-тараулар; 48-тарау (С. Н. Бачуринмен бірлесіп); 53-тарау;
Шаймерденов Болат Еркенович, заң магистрі — 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп); 12-тарау; 476–487, 507–509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп); 37, 50, 51-тараулар.
Шипп Денис Алексеевич — 44-1, 46-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп).
Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020
Актінің қабылданған күні: 01.01.2020
Қабылданған орны: 100050000000
Актіні қабылдаған орган: 103001000000
Қолданылу өңірі: 100000000000
Нормативтік құқықтық актіні шығарушы орган берген тіркеу нөмірі: 5
Актінің мәртебесі: жаңа
Құқықтық қатынастар саласы: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000
Актінің нысаны: түсініктеме / кодекс
Заңдық күші: 1900
Актінің тілі: орыс тілі
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер орғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы Декларация Жарлық Бұйрық Қаулы Шешім Баяндама Қорытынды Өтініш Конвенция Келісімшарт Меморандум Әдістеме Нормалар Нота Ережелер Бағдарлама Жарғы Мақала Түсініктеме Қарар Регламент Хаттама Жоба Жолдау
