Қаулыға жеке шағым материалдық және іс жүргізу заңнамасының нормаларын өрескел бұза отырып шығарылды

 

Алматы облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасына

 

сотталған қорғаушы А. К. С. -

адвокат Нығметов Сәбит Дәулетұлы

ЖСН .....

тел .87009785755,..

Алматы қ., Абылай хан даңғылы, 79

304 кеңсе

 

 

Алматы облысы Іле аудандық сотының 06.06.2024 ж. қаулысына жеке шағым

 

Құрметті сот алқасы, сіздерге Алматы облысы Іле аудандық сотының 2024 жылғы 6 маусымдағы Қазақстан Республикасының материалдық және іс жүргізу заңнамасының нормаларын өрескел бұза отырып шығарылған қаулысына шағымданамын.

Сәйкес п. "Жазаны өтеуден шартты түрде мерзімінен бұрын босатудың, жазаның өтелмеген бөлігін жазаның неғұрлым жеңіл түрімен ауыстырудың және тағайындалған жаза мерзімін қысқартудың сот практикасы туралы"Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2015 жылғы 2 қазандағы № 6 нормативтік қаулысының 9-ы – Шартты түрде мерзімінен бұрын босату және тағайындалған жазаны неғұрлым жеңіл жаза түрімен ауыстыру туралы мәселені шешкен кезде соттар жеке тәсілді қамтамасыз етуге және әрбір нақты жағдайда өтінішхаттағы және өзге де материалдардағы жазаны өтеуден шартты түрде мерзімінен бұрын босату және тағайындалған жазаны неғұрлым жеңіл жаза түрімен ауыстыру үшін жеткілікті мәліметтер бар-жоғын белгілеуге, яғни оң өзгерістерді бағалауға тиіс сотталушының мінез-құлқында.

Қазақстан Республикасы қылмыстық іс жүргізу кодексінің 480-бабының 6 – бөлігіне сәйкес-сот отырысының дайындық бөлігі өткізілгеннен кейін тиісінше сотталған не жазаны орындайтын мекеме немесе орган өтінішхатты баяндайды. Содан кейін сот келіп түскен материалдарды зерттейді және сот отырысына келген адамдардың түсіндірмелерін тыңдайды.сотталған адам сот отырысында барлық материалдарды зерттеуге қатысуға, сотта сөз сөйлеуге және қаралып отырған мәселе бойынша өз пікірін айтуға құқылы.

Прокурор сотқа өтінішті қанағаттандыру немесе оны қанағаттандырусыз қалдыру мүмкіндігі туралы дәлелді пікір айтады.

Сотталған А.К. С. өтінішхатын қарау кезінде Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтік қаулысының және Қазақстан Республикасы қылмыстық іс жүргізу кодексінің көрсетілген талаптары сот бұзды, сот отырысы Үстірт өткізілді, сотталған А. К. С. жеке ісінің материалдары және өтінішхатқа қоса берілген материалдар сот отырысында зерттелмеді. Прокурор өтінішті қанағаттандырудан бас тарту керек деген пікірін ешнәрсемен дәлелдеген жоқ, тек бір ғана дәлелмен шектелді, қ.с. Ағыбаеваның азаматтық талап-арызы өтелмеген.

Соттың өтінішхатты Үстірт қарауына сондай-ақ процеске қатысушы адамдар көрсетілген қаулының басында сотталған С. А. - ның тегі, өтінішхатты қарау күні 2023 жылғы 06 Маусымда көрсетілгені, А. К. С. жасаған қылмыстың қаулыда сот аса ауыр қылмыстар санатына жатқызылғаны, сол арқылы оның жағдайын нашарлатқаны,  ал сот үкімімен А. К. С. ауыр қылмыс жасағаны үшін кінәлі деп танылды.

Бұдан әрі, сот өз қаулысында нақты Нормативтік-құқықтық актіге сілтеме жасамай, "сипаттамада сотталушының не үшін көтермелеу алғаны және қандай жағдайда, сондай-ақ өзінің ең жақсы қасиеттері мен ниеттерін көрсеткені туралы фактілер нақтыланбағанын" көрсетеді. Біріншіден, сот отырысына түзеу мекемесінің өкілі қатысты, онда сот А.К. С. не үшін көтермелеу алғанын және қандай жағдайда болғанын түсіндіре алды, бірақ сот олай етпеді. Екіншіден, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 72-бабы, ст. Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізу кодексінің 480 - бабында және "жазаны өтеуден шартты түрде мерзімінен бұрын босатудың, жазаның өтелмеген бөлігін жазаның неғұрлым жеңіл түрімен ауыстырудың және тағайындалған жаза мерзімін қысқартудың сот практикасы туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2015 жылғы 2 қазандағы № 6 нормативтік қаулысында сотталған адамның көтермелеу алған фактілерін нақтылау туралы талаптар және қандай жағдайда. Түзеу мекемесі-бұл ішкі ережелері бар режимдік объект және онда болу арқылы өзін дәлелдеу мүмкіндігі онша көп емес.

Сондай-ақ, Қазақстан Республикасы қылмыстық іс жүргізу кодексінің 480 – бабының 2-бөлігіне сәйкес-жазаны орындайтын мекеме немесе орган сотқа заңды шешім қабылдау үшін маңызы бар материалдарды, оның ішінде сотталғанның сот үкімі бойынша тағайындалған жазасын өтеу мерзімін растайтын материалдарды, қылмыспен келтірілген залалды өтеу туралы мәліметтерді, жазаны сипаттайтын егжей-тегжейлі деректерді ұсынуға міндетті. сотталушының жазасын өтеу кезіндегі мінез-құлқы. Осы баптан көріп отырғанымыздай, сотталған адамның қандай да бір көтермелеу алғаны туралы фактілерді нақтылау туралы Қазақстан Республикасы қылмыстық іс жүргізу кодексінің 480-бабында ештеңе айтылмаған.

А. К. С. қылмыспен келтірілген залалды өтеуге қатысты. А. К. С. 93 853 422 теңге сомасында залалды өтемегені туралы соттың қорытындылары жеке іс материалдарына және өтінішхат материалдарына сәйкес келмейді.

Бұл прокурордың да, соттың да Іле аудандық сотына ұсынылған құжаттарды зерттемегенін көрсетеді, сот отырысы ресми түрде өткізілді.

2020 жылғы 24 Желтоқсанда Шу аудандық сотының үкімі шығарылған кезде А.К. С. және қылмыстың басқа да қатысушыларымен бірлесіп азаматтық талап қою бойынша 91 110 737 теңгені өтеу есебінен өндірілді (Жамбыл облысы Шу аудандық сотының үкімінің 89-парағы, үкімнің көшірмесін шағымға қоса беремін).

2021 жылғы 17 наурызда Жамбыл облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы қорғаушы тараптың апелляциялық шағымдарын және айыптаушы тараптың өтінішхатын қарау нәтижелері бойынша өз қаулысында 14-парақта А. К. С. апелляциялық шағымдарды қарау кезінде 25 000 000 теңге сомасына залал өтелгенін, залалдың қалған бөлігі 65 000 000 теңгені құрайтынын көрсетті (көшірмесі қаулыларды қоса беремін).

Сонымен қатар, сотталған қ. с. Ағыбаеваға ЖАМБЫЛ ОБЛЫСЫ Шу ауданы бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасының анықтама-хаты ұсынылды, оған сәйкес а. к. с. жиынтығында залалды өтеу есебінен 25 711 869 теңге төленді, оның ішінде:

- талап бойынша залалды өтеу есебіне - 25 063 125 теңге;

- мемлекеттік баж - 597 860 теңге;

- іс жүргізу шығындары-2784 теңге;

- жәбірленушілердің өтемақы қорына-48 100 теңге.

Аталған фактілер туралы қорғаушы сотқа көрсетті, алайда сот бұл фактілерді қаулыда көрсетпеді және оларға Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасын бұзу болып табылатын баға бермеді.

Сондай-ақ, соттың көтермелеудің болуы және мінсіз мінез-құлық сотталушының міндеті екендігі туралы дәлелімен келіспеймін. Қазақстан Республикасы Қылмыстық-атқару кодексінің 11-бабының 1-бөлігіне сәйкес сотталғандар:

1) осы Кодексте, өзге де нормативтік құқықтық актілерде, сондай-ақ сот үкімінде белгіленген талаптарды орындауға міндетті;

2) жазаны орындайтын мекемелер мен органдардың ішкі тәртіп ережелерін сақтауға міндетті;

3) жазаны орындайтын мекемелер немесе органдар қызметкерлерінің, сондай-ақ сотталғандардың мінез-құлқын бақылау мен қадағалауды жүзеге асыруға уәкілетті адамдардың заңды талаптарын орындауға міндетті;

4) жазаны орындайтын мекемелердің немесе органдардың әкімшілігінің шақыруы бойынша келуге және жазаны орындау және қылмыстық-құқықтық Ықпал етудің өзге де шаралары мәселелері бойынша түсініктемелер беруге міндетті;

5) негізгі жаза толық өтелгенге немесе жазадан босатылғанға, пробациялық бақылау мерзімі өткенге, жазаны орындауды кейінге қалдыру мерзімі өткенге дейін Қазақстан Республикасының аумағынан кетпеуге;

6) персоналға, басқа сотталғандарға, сондай-ақ жазаны орындайтын мекемелер мен органдарға баратын адамдарға сыпайы түрде жүгінуге;

7) еңбекке және оқуға адал қарауға;

8) заңда көзделген жағдайларда инфекциялық ауруларды уақтылы анықтау мақсатында міндетті және профилактикалық медициналық қарап-тексеруден, сондай-ақ психоактивті затты пайдалану және мас болу жай-күйі, дене жарақатын алу фактілерін анықтау үшін куәландырудан өтуге;

9) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес геномдық тіркеуден өтуге міндетті.

Көрсетілген баптан көріп отырғанымыздай, көтермелеу және мінсіз мінез-құлық алу сотталушының міндеті болып табылмайды және сот жазадан шартты түрде мерзімінен бұрын босату туралы мәселені шешу кезінде осы мән-жайларды ескеруге міндетті болды.

Түзеу мекемесінің әкімшілігі сотталған А.К. С. - ны оң жағынан ғана сипаттайды, А. К. С. Іле аудандық ауруханасында "бронх демікпесі", "артериялық гипертензия" диагнозымен есепте тұрады, өтінішті қарау кезінде оның жасы 60 жасты құрайды. Осыған қарамастан, А.К. С. қоғамдық жұмыстарға және мекемеде өткізілетін басқа да іс-шараларға қатысады. Олар сондай-ақ туыстарымен үнемі байланыста болады. Алайда, Іле аудандық соты "сотталғанның сотқа түзетілгенін растайтын басқа дәлелдер берілмегенін" көрсетеді, осылайша осы А.К. С. сипаттаманы толығымен елемейді.

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2015 жылғы 2 қазандағы № 6 "жазаны өтеуден шартты түрде мерзімінен бұрын босатудың, жазаның өтелмеген бөлігін жазаның неғұрлым жеңіл түрімен ауыстырудың және тағайындалған жаза мерзімін қысқартудың сот практикасы туралы" нормативтік қаулысының 9-тармағына сәйкес – сотталған адамды түзету туралы соттың қорытындысы оның мінез-құлқы туралы деректерді тек қана емес, жан-жақты есепке алуға негізделуге тиіс өтінішхатты қараудың алдындағы уақыт үшін, сондай-ақ үкім шығарылғанға дейін қамауда ұстау уақытын қоса алғанда, мекемеде болған барлық кезең үшін. Сипаттамаға сәйкес А.К. с. "№10 мекеме"РММ-ге ауысқанға дейін басқа мекемеде болған кезде жазаны өтеу тәртібін бұзуға жол бермеді.

Сәйкес п. "Жазаны өтеуден шартты түрде мерзімінен бұрын босатудың, жазаның өтелмеген бөлігін жазаның неғұрлым жеңіл түрімен ауыстырудың және тағайындалған жаза мерзімін қысқартудың сот практикасы туралы"Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2015 жылғы 2 қазандағы № 6 нормативтік қаулысының 12-тармағы – Шартты түрде мерзімінен бұрын босатуды дұрыс қолданбау және жазаның өтелмеген бөлігін неғұрлым жеңіл жаза түрімен ауыстыру, сондай-ақ сотталған адамды жазасын одан әрі өтеуден босатудан негізсіз бас тарту және тағайындалған жаза мерзімін толық өтеуді қажет етпейтін сотталғандарға қатысты жазаның өтелмеген бөлігін неғұрлым жеңіл жаза түрімен ауыстыру жағдайлары болмауға тиіс.

Соттар заңда көзделмеген себептер бойынша шартты түрде мерзімінен бұрын босатудан бас тартуға құқылы емес, мысалы: тағайындалған жазаның жұмсақтығы, сотталушының осы мекемеде болуының қысқа мерзімділігі, сотталғандардың кінәсін жоққа шығару, бұрын сотталғандығы, ауыр немесе аса ауыр қылмыс жасағаны үшін жазасын өтеу және т. б.

Алайда, Іле аудандық сотының қаулысын шығару кезінде нормативтік қаулының 12-тармағының бұл талабы сақталмады, алыпсатарлық дәлелдер бойынша сот А. К. С.-ны шартты түрде мерзімінен бұрын босатудан негізсіз бас тартты.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде сұраймын:

- Алматы облысы Іле аудандық сотының 2024 жылғы 6 маусымдағы қаулысы жойылсын, бас бостандығынан айыру түріндегі жазаны өтеуден шартты түрде мерзімінен бұрын босату туралы А.К. С. өтінішхаты қанағаттандырылсын.

Қосымшалар: Алматы облысы Іле аудандық соты қаулысының көшірмесі, Жамбыл облысы Шу аудандық соты үкімінің көшірмесі, Жамбыл облыстық соты қаулысының көшірмесі, Жамбыл облысы Шу ауданы бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасының анықтама-хаты, С. Д. Нығметовты қорғау туралы хабарлама, г. Т. Саржановты қорғау туралы хабарлама, С. Д. Нығметовтың адвокат куәлігі, саржановтың адвокат куәлігі г.Т.

 

 

Адвокат С. Нығметов

                                                                                    19.06.2024 ж.

 

 

 

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы