Пәтер иелерінің кооперативі Тұтынушы кооперативі әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) шағымдану

   АПК 6-бабының 1-тармағына сәйкес азаматтық сот өндірісі тәртібімен істерді шешкен кезде сот Қазақстан Республикасының Конституциясының, аталған Кодекстің, өзге де нормативтік құқықтық актілердің талаптарын нақты сақтауға міндетті.

ПИК (ПИК ТК) әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) шағымдану туралы тұрғын үй құқықтық қатынастарынан орын алған істерді қараған кезде әрекетке (әрекетсіздік) шағымдану туралы өтініштерді қараудың жалпы тәртібі мемлекеттік билік органдары, жергілікті өзін-өзі басқару, қоғамдық бірлестіктер, ұйымдар, лауазымдық тұлғалар мен мемлекеттік қызметкерлердің шешімдері мен әрекеттеріне (немесе әрекетсіздігіне) дауласу туралы істер бойынша өндірісті реттейтін Қазақстан Республикасының қолданыстағы АПК 29-тарауында қарастырылған.

АПК 292-бабының 1-тармағына сәйкес, азамат және заңды тұлға мемлекеттік органның, жергілікті өзін-өзі басқару органының, қоғамдық бірлестіктің, ұйымның, лауазымды адамның, мемлекеттік қызметшінің шешіміне, әрекетіне (әрекетсіздігіне) сотта дау айтуға құқылы.

Жоғары тұрған органның, ұйымның, лауазымды адамның, комиссиялардың немесе омбудсменнің өтінішті қарауы заңда белгіленген жағдайларда азаматтың және заңды тұлғаның арызы сотқа жүгінудің осындай тәртібі сақталғаннан кейін беріледі.

АПК 292-бабының 2,3-тармақтарына сәйкес, осы тараудың қағидалары бойынша әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізуді жүзеге асыратын органның (лауазымды адамның) әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) шағым жасау туралы істер бойынша арыздар сотта қарауға жатпайды.

Қазақстан Республикасынан арыз беруші мемлекеттік құпияны құрайтын деректер туралы хабардар болған негіз бойынша шетелге шығудан бас тарту шетелге шығу туралы өтінішті қанағаттанарлықсыз қалдыру туралы шешімді қабылдаған органның орналасқа орны бойынша сәйкес аудандық және оған теңестірілген сот даулайды.

Кооператив мүшелері туралы дер кезінде ақпаратты ұсынбауды сот заңсыз және заңға қайшы деп мойындады

Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (бұдан әрі – АК) 10- бабының 6-тарауына сәйкес тұтынушылар құқығын қорғау осы Кодексте немесе өзге де заңнамалық актілерде қарастырылған құралдар арқылы қамтамасыз етіледі.

Әр тұтынушы тауар иеленуге, жұмыстар мен қызметті пайдалануға; тиісті сапа мен тауарлардың (жұмыс, қызмет) қауіпсіздігіне; тауарлар (жұмыстар, қызметтер) туралы толық әрі дәйекті ақпаратқа қол жеткізуге шартты еркін жасасуға құқылы. 2007 жылғы 12 қаңтардағы №221 «Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тәртібі туралы» ҚР Заңының (бұдан әрі – Заң) 8-бабының 1, 2-тармақтарына сәйкес қарау үшін өзге субъектілерден, лауазымды тұлғалардан ақпарат алу немесе сол жерге келіп тексеру талап етілмейтін жеке және (немесе) заңды тұлғаның өтініші субъектіге, лауазымды тұлғаға түскен күннен бастап он бес күнтізбелік күн ішінде қарастырылады.

Істі қарау үшін өзге субъектілерден, лауазымды тұлғалардан ақпарат алу немесе сол жерге келіп тексеру талап етілетін жеке және (немесе) заңды тұлғаның өтініші субъектіге, лауазымды тұлғаға түскен күннен бастап он бес күнтізбелік күн ішінде қарастырылады.

Қосымша тексеру немесе зерттеу жүргізу қажет жағдайларда қарастыру мерзімі отыз күнтізбелік күннен аспайтын мерзімге ұзартылады, бұл туралы өтініш берушіге қарау мерзімін ұзартқан күннен бастап үш күнтізбелік күн ішінде хабарланады.

Заңның 9-бабының 3-тармағына сәйкес өтінішті қарау нәтижесі бойынша келесі шешімдердің біреуі қабылданады:

1) өтініштің толық немесе жартылай қанағаттандырылуы;

2) ондай шешімді қабылдауды дәйектеме арқылы өтінішті қанағаттандырудан бас тарту туралы;

3) өтініштің мәні бойынша түсініктеме беру туралы;

4) өтінішті қарауды тоқтату туралы.

С.А.Голубева «Витязь-Сервис» КӘК басқарма төрағасы Д.Н. Бейсенбаеваның әрекетсіздігін, оның 2016 жылғы 24 ақпандағы кооператив мүшелері туралы ақпарат ұсынбағандығын алға тартып, сондай-ақ, кооператив мүшелерінің жиналысына тұрғындар – кооперативке мүше еместер қандай мақсатта шақырылатындығы туралы сұрағы жауапсыз қалып, заңмен бекітілген мерзімде ақпарат ұсынылмағандығын даулап, сотқа жүгінді.

Өтінішке жауап пен ақпарат ұсынбау заңмен қорғалатын азаматтық құқық, бостандық пен қызығушылықтарды бұзуға алып келгендіктен, С.А. Голубева, атап айтқанда, өтініш бойынша сұралған ақпаратты алу Конституцияның 18-бабының 3-тарауында тікелей қарастырылған азаматтардың конституциялық құқықтарын бұзу болып табылатындықтан, Павлодар облысы Екібастұз қалалық сотының 2016 жылғы 23 маусымдағы шешімімен С.А. Голубаеваның талабы қанағаттандырылды.

Сот аталған КӘК төрағасына шешім заңды күшіне енген соң бір ай ішінде толықтай көлемде жіберілген олқылықтарды жойып, өтініш берушінің бұзылған құқығын, бостандығы мен заңды қызығушылығын қалпына келтіруді міндеттеді.

Көпқабатты тұрғын үйдегі пәтер иелері олар пәтер иелерінің кооперативі басқармасына қатыса ма, жоқ па, оған қарамастан жалпы жекеменшікте орналасқан үйдің бөліктерін (подъезд, баспалдақ, жеделсаты, шатыр, шатырдың асты, жертөле, пәтерден тыс немесе жалпы үйдегі инженерлік жүйелер мен құрылғылар, жалпы қолданыстағы абаттандыру мен өзге де мүліктік элементтерді қоса алғандағы жер телімі) күтіп ұстауға өлшемдес ақша салуға қатысуға міндетті.

     «Тұрғын үй қатынастары туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 31-бабына сәйкес кондоминиум нысанының жалпы мүлкі жалпы үлестік меншік құқығында ғимарат (пәтер) иелеріне тиесілі. Тұрғын үйдегі (тұрғын үй ғимараты) жер телімі жалпы үлестік меншік құқығына немесе жалпы жерді қолдану құқығына тиесілі.

Ғимараттың әр жекеменшік иесінің (өзге де құқық иесі) жалпы мүліктегі үлесі оған тиесілі ғимаратқа дара (жеке) меншіктен (өзге заттай құқық) ажырамайды. Үлестің мөлшері дара (жеке) меншіктегі (өзге заттай құқық) тұрғын үй және (немесе) тұрғын емес үйжайдың пайдалы аумағының кондоминиумның аталған нысандағы барлық тұрғын үйдің пайдалы аумағы мен барлық тұрғын емес үй-жайдың пайдалы аумағының сомасына қатынасы арқылы анықталады.

Ондай үлес заттай бөлінуі мүмкін емес. Аталған Заңның 35-бабының 1,2-тармақтарына, 37-бабының 2- тармағына, 50-бабының 1-тармағына сәйкес үй-жайдың (пәтер) иелеріне осы Заңмен және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарымен қарастырылған міндеттер жүктеледі. Үй-жайдың (пәтер) иелері жеке (дара) меншіктегі жалпы мүлік пен үй-жайдың бүтіндігі мен қауіпсіз пайдалануына ықпал етуге міндетті.

Тұрғын емес үй-жайды пайдалнумен тікелей байлнысты жалпы мүліктің бөліктеріне жатқызылатын шығындарды ондай үй-жай иелері көтереді. Жалпы мүлікті күтіп ұстауға кететін шығын мөлшері егер басқасы меншік иелердің келісімінде қарастырылмаса, жалпы мүліктегі үй-жай (пәтер) иелерінің үлесіне шамалас белгіленеді.

Үй-жайдың (пәтер) иелері кондоминиум нысанының жалпы мүлкін күту шығындарына қатысуға міндетті. Кондоминиум нысанының жалпы мүлкін күтуге шығындар ай сайын жүргізіледі. Кондоминиум нысанының жалпы мүлкін күтуге шығын мөлшері жалпы мүліктегі үй-жай (пәтер) иелерінің үлесіне мөлшер белгіленеді.

Кондоминиум нысанының жалпы мүлкін күту шығындарына жатпайтын қосымша шығындар үй-жай (пәтер) иелеріне олардың жазбаша келісімінсіз жүктелуі мүмкін емес. А.Ж.Алиева сотқа «Бурабай» ПИК 20 000 теңгені ПИК алдындағы қарыз сомасын төмендету жолымен өзара есеп айырысу туралы талаппен жүгінді, яғни, үйдің өзге тұрғындарымен бірігіп үйдің шатырын жөндеуге ақшалай қаражат жұмсалды дегенді алға тартты.

ПИК оның ішіне шатыр жабыны да кіретін үйді күтіп ұстау бойынша өз міндеттерін орындамауына байланысты үй тұрғындары көрсеткен шығындарды подъездің әр пәтерінен жалпы 210 000 теңге жинап, жөндеу мердігерлігіне шарт жасай отырып, өздігінен қаражат салған. А.Ж.Алиева ПИК әрекетсіздігі нәтижесінде шатырды жөндеуге 20 000 теңге мөлшерінде өзінің ақшалай қаражатын шығындаған. 2016 жылғы 22 маусымдағы Көкшетау қалалық сотының шешімімен А.Ж. Алиеваның талабын қанағаттандырудан бас тартылды.

 Талаптан бас тарта отырып, сот заңнама арқылы көппәтерлік тұрғын үйде олар пәтердің кооперативтік меншігін басқаруға қатыса ма, жоқ па, оған қарамастан жалпы жекеменшікте орналасқан үйдің бөліктерін (подъезд, баспалдақ, жеделсаты, шатыр, шатырдың асты, жертөле, пәтерден тыс немесе жалпы үйдегі инженерлік жүйелер мен құрылғылар, жалпы қолданыстағы абаттандыру мен өзге де мүліктік элементтерді қоса алғандағы жер телімі) күтіп ұстауға өлшемдес ақша салуға қатысуға міндетті дегенді алға тартты.

Істі жоғары тұрған соттың қарауы туралы дерек жоқ, соған байланысты дауды шешу кезінде аталған ПИК Жарғысында баяндалған міндеттерді есепке алу қажет деп жорамалдаймыз. Егер шатырды күту мен жөндеу аталған ПИК міндетіне кіретін болса, ол тұрғындардың өз күшімен жүргізілген, бұл А.Ж.Алиеваның қарыз сомасын төмендетуі орынды.

Азаматтар мен заңды тұлғалардың мүліктік немесе мүліктік емес құндылықтары мен құқықтарына келтірілген заңсыз әрекеттердің (әрекетсіздік) зиянды зиян келтірген тұлға толықтай көлемде орнын толтыруы тиіс.

              З.К.Гилязева мен С.Г.Бисенов көппәтерлі тұрғын үйдің бесінші қабатында орналасқан пәтердің иелері болып табылатындығын алға тартып, «Юность» пәтер иелерінің тұтынушылар кооперативіне материалдық шығын, моральдық зиян мен сот шығындарының өндіру туралы талаппен жүгініп, онда су басудың себебі олардың үйінің шатырында тиісті жөндеудің болмауы болып табылады.

Олар жауапкерге жазбаша өтінішпен бірнеше рет жүгінген, бірақ ПИТК шатырға жөндеу жүргізбейді және оның өкілдері пәтерді су басуы туралы актіге қол қою үшін келмейді.

Пәтерді су басу туралы өз дәлелдерін талап қоюшылар осы үйдің өзге тұрғындары қол қойған комиссиялық акт, фотосуреттер, маманның тұжырымдамасы, бағалаушының қызметін төлеудің кассалық чектері арқылы растады.

 «Юность» ПИТК және З.К. Гилязеваның арасындағы 2010 жылғы 5 қарашадағы шарттың 2.1-тармағына сәйкес, ПИТК жеке (дара) меншікке жатпайтын үйдің бөліктерін (подъезд, баспалдақ, жеделсаты, шатыр, шатырдың асты, жертөле, пәтерден тыс немесе жалпы үйдегі инженерлік жүйелер мен құрылғылар, жалпы қолданыстағы абаттандыру мен өзге де мүліктік элементтерді қоса алғандағы жер телімі) күтуді қамтамасыз етуге міндеттеледі және жалпы бөлінбейтін мүлік құқығы мен қолда бар құрал мөлшерінде үй-жай иелеріне тиесілі.

Талап берушілер тұратын үй Жарғыға сәйкес шатырдың жөндеу жұмыстарын жүргізуге міндетті «Юность» ПИТК қызмет көрсетуіне тиесілі екендігін алға тартып, Қостанай қалалық сотының 2016 жылғы 3 тамыздағы шешімімен АК 951,952-баптары мен АПК 109,113-баптарын басшылыққа ала отырып, олардың талаптарын ішінара заңды деп қанағаттандырды.

Тұрғын үй кешенін басқаратын компания кондоминиум пәтеріндегі электр энергиясын өшіруге құқығы жоқ

              2015 жылғы 25 ақпандағы Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің №143 бұйрығымен бекітілген «Электр энергиясын пайдалану ережелерінің» 50-бабына сәйкес тек энергиямен қамтитын ұйымға ғана осы ережелермен белгіленген мерзімде тұтынушыға ескерткен соң электр энергиясын беруді толықтай немесе жартылай тоқтату құқығы берілген.

АК 488-бабының 1-тармағына сәйкес энерги төлемі егер заңнамалық актілер немесе тараптардың келісімімен басқаша қарастырылмаса, энергияның аталған есебіне сәйкес анықталатын абоненттің іс жүзінде қабылдаған энергияның мөлшерімен жүргізіледі.

А.К. Идрисова «Арыстан плюс» ТК оның әрекеттерін заңсыз деп тану, электр энергиясын беру міндетін, электр энергиясын тұтынуға қарызды болдырмау, моральдық шығынды өндіріп алу, домофон үшін қарызды алып тастау туралы талаппен сотқа жүгінді, 2016 жылы 19 мамырда оған тиесілі пәтерде «Арыстан плюс» ТК электр энергиясын өшіріп тастағандығын алға тартты.

Пәтерде электр энергиясын өшіру туралы акт құрастыружан ПИК төрағасы бас тартқан, ПИК оның шағымына жауап ұсынбаған, бірақ сонымен қатар, ТК төрағасы пәтерге электр энергиясын беруді өшіру туралы шешімді өздігінен қабылдаған. 42-1-баптың 1-тармағына сәйкес үй-жай (пәтер) иелерінің жиналысында кондоминиум нысанын басқару және күтумен байланысты мәселелер бойынша шешімдер қаралады және қабылданады. Үй-жай (пәтер) иелерінің жиналысының шешімі хаттамамен рәсімделеді және ол Қазақстан Республикасының заңнамасына қарама-қайшы келмеуі тиіс.

«Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңның 2-бабының 15-1)-тармағына сәйкес жалпы мүлікті күту шығындарына түсінік берілген. «Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға жұмсалатын шығыстар – үйжайлардың (пәтерлердің) меншік иелерінің жалпы жиналыстың шешімімен белгіленген ай сайынғы жарналар арқылы кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін пайдалануға және жөндеуге, жер учаскесін күтіп-ұстауға, коммуналдық қызметтерді тұтынуды есептеудің үйге ортақ аспаптарын сатып алуға, орнатуға, пайдалануға және салыстырып тексеруге, кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстауға тұтынылған коммуналдық қызметтерді төлеуге, сондай-ақ кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін немесе оның жекелеген түрлерін болашақта жүргізілетін күрделі жөндеуге ақша жинақтауға арналған шығыстарының міндетті сомасы».

Одан басқа, Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің м.а. 2015 жылғы 26 наурыздағы №246 бұйрығының 4, 18-тармақтарына сәйкес, кондоминиум нысанының жалпы мүлкін күтуге келесі шығындар кіреді: кондоминиум нысанының жалпы мүлкін пайдалану мен жөндеу; жер телімін күтуге; коммуналдық қызметтерді тұтыну есебінің жалпы үйлік құралдарын пайдалану мен тексеру; кондоминиум нысанының жалпы мүлкін күтуге тұтынылатын коммуналдық қызметті төлеуге; алдағы күрделі жөндеуге жинау.

Қызметті ұсынушылармен шарт бойынша ыстық және суық сумен қамтамасыз ету, су тарту, электрмен жабдықтау, жылыту (жылумен жабдықтау) шығындарына кондоминиум нысанының жалпы мүлкін күту құрамына кондоминиум нысанын күтуге жалпы шығындар кіреді. «Тұрғын үй қатынастары туралы» ҚРЗ 42-бабының 3-тармағына сәйкес кондоминиум нысанының басқару органының кондоминиумның аталған нысанында сервистік және кондоминиум нысанына жатпайтын өзге де қызметті жүзеге асыруына тыйым салынады.

Тұрғындардың жалпы жиналысының хаттамасына сәйкес тұрғын үйді күту мен техникалық қызмет көрсетуге шаршы м үшін 65 теңге мөлшерінде төлемінің тарифін анықтау арқылы басқарушы компанияны қайта таңдау шешімі қабылданды.

Жалпы жиналыста жалпы үй қажеттіліктеріне жеке төлемдер бойынша өзге шешімдер қабылданған жоқ. «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңның 50-бабының 1-тармағына сәйкес кондоминиум нысанының жалпы мүлкін күту шығындарына жатпайтын қосымша шығындар олардың жазбаша келісімінсіз үй-жай (пәтер) иелеріне жүктелмейді.

Алматы қ. Әуезов аудандық сотының 2016 жылғы 12 тамыздағы шешімімен А.К.Идрисованың әрекеттерді заңсыз деп тану, электр энергиясын беруді қосуды міндеттеу, моральдық шығынды өндіріп алу, электр энергиясы мен домофонды қолданғаны үшін қарызды алып тастау туралы талабы ішінара қанағаттандырылды және «Арыстан плюс» ТК оның пәтеріндегі электр энергиясын өшіру бойынша заңсыз әрекеттерін мойындау, «Арыстан плюс» ТК А.К.Идрисованың пайдасына келтірілген моральдық шығынның орнын толтыруға 15 000 теңге өндіріп алу туралы қаулы шығарылды.

Талаптың қалған бөлігін қанағаттандырудан бас тартылды, сот шығындары жауапкерге жүктелді. Сот талап қоюшының «АлматыЭнергоСбыт» АҚ электр энергиясына қарызы жоқ, себебі барлық төлемдер дер кезінде жасалғандығына, «Арыстан плюс» ТК пәтерде электр энергиясын заңсыз өшіруіне байланысты қабылданған шешімді дұрыс дәйектеді және моральдық зиянның орнын толтыру бөлігінде ішінара қанағаттандырды деп жорамалдаймыз.

Осы орайда пәтерді электрмен жабдықтауды қосу бөлігінде талап қоюшының талаптарынан дәйекті түрде бас тартты, себебі шешім шығарған сәтте пәтерге жауапкер электрді қосқан болатын, сондай-ақ, «Арыстан плюс» ТК домофон үшін төлем бойынша есептелген қарызды алып тастауды міндеттеу туралы талапты қанағаттандырудан негізді деп бас тартты себебі талап қоюшы оның пәтерінде домофонның жоқ екендігін дәлелдеген жоқ.

Ақмола облысы Степногорск қалалық сотының 2016 жылғы 1 сәуірдегі шешімімен Е.В.Черненконың «Центральный-А» пәтер иелерінің кооперативін электр энергиясын өшіру бойынша әрекеттерін мойындау және моральдық зиянды өндіріп алу туралы талабы бойынша мәселе баламалы түрде шешілді.

Тұтынушылар кооперативінің жетекшісі мен атқарушы, бақылау және өзге де органдарының мүшелерін таңдау, олардың құзыретін тоқтату, олардың қызметінің есебін тыңдау, жылдық қаржылық есепті бекіту туралы мәселелерді тікелей жалпы жиналыста кооператив мүшелері қарай алады.

«Тұтынушылар кооперативі туралы» Заңның 1,4-баптарына сәйкес (бұдан әрі – Заң) тұтынушылар кооперативі – оның мүшелерінің мүліктік (пайлық) жарнаны біріктіру жолымен жүзеге асыратын, мүшелердің материалдық және өзге де қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін мүшелік негізіндегі азаматтардың ерікті бірлестігі.

Тұтынушылар кооператив өз мүшелерінің қызығушылығын қанағаттандырумен байланысты жеке қызметтерді орындауға арналған мүліктік (пайлық) жарна есебінен құрылады. Заңның 6-бабының 3-тармағына, 17-бабының 1-тармағына сәйкес тұтынушылар кооперативінің қызметінің нысаны мен мақсаты оның құрылтайшылық құжаттары арқылы анықталады. Тұтынушылар кооперативінің басқарма органы болып табылады:

1) жоғарғы орган – жалпы жиналыс;

2) атқарушы орган – басқарма (төраға);

3) бақылаушы орган – ревизиялық комиссия (ревизор). Заңның 18-бабының 1-тармағына сәйкес тұтынушылар кооперативінің жалпы жиналысы оның жоғарғы органы болып табылады және оның қызметіне қатысты барлық мәселелерді шешуге құзыретті.

Осы орайда егер оларда тұтынушылар кооперативінің барлық мүшесінің жартысынан көбі болса, заңды болып танылатын кезекті немесе кезектен тыс жалпы жиналыс шақырыла алады.

Жалпы жиналыстың шешімі егер ол үшін жиналысқа қатысқан мүшелердің жартысынан көбі дауыс берсе, қабылданған деп есептеледі.

 Осы орайда тұтынушылар кооперативінің әр мүшесі жалпы жиналыстың шешімі қабылданған кезде тұтынушылар кооперативінің мүлкінде оның үлесінің ауқымына қарамастан, бір дауысқа ие болады.

 Кооператив мүшелерінің жалпы жиналысының ерекше құзыретіне Заңның 19-бабының 2-тармағына сәйкес жатады:

 - мүліктік (пайлық) жарна өлшемі туралы, орналасқан орны мен атауы туралы немесе жаңа редакциядағы жарғыны бекіту туралы өзгерістерді қосқанда, тұтынушылар кооперативінің жарғысына өзгертулер мен толықтырулар енгізу;

 - тұтынушылар кооперативінің қызметінің негізгі бағытын анықтау;

- тұтынушылар кооперативінің жетекшісі мен атқарушы, бақылаушы және өзге де органдарының мүшесін сайлау, олардың құзыреттілігін тоқтату, олардың қызметі туралы есепті тыңдау, оларды ұстауға қажетті қаражат мөлшерін анықтау;

- кооперативтен тұтынушылар кооперативі мүшелерін шығару;

- ішкі ережелерді бекіту, оларды және тұтынушылар кооперативінің ішкі қызметін реттейтін өзге де құжаттарды қабылдау;

- тұтынушылар кооперативінің қауымдастығын (одақ) құру, қауымдастыққа (одақ) кіру мен одан шығу туралы мәселелерді шешу;

- жылдық қаржылық есепті, тұтынушылар кооперативінің ревизиялық комиссиясының (ревизор) есебін бекіту;

- тұтынушылар кооперативіне келтірілген шығынды жабу тәртібі;

- тұтынушылар кооперативі қорының түрлері мен қалыптасу тәртібін және шығынын анықтау;

- құны жарғымен анықталған құннан асатын тұтынушылар кооперативінің жылжымайтын мүлкін иеліктен шығару;

- тұтынушылар кооперативін қайта құру мен жою туралы шешім қабылдау;

- жою комиссиясының төрағасы мен мүшелерін таңдау және жою теңгерімін бекіту.

Заңның 18-бабының 4-тармағына сәйкес жалпы жиналыс жасау тәртібінің бұзылуымен қабылданған тұтынушылар кооперативінің жалпы жиналысының шешімі және тұтынушылар кооперативінің ішкі қызметін реттейтін осы Заңда, жарғыда немесе ережелер мен өзге де құжаттарда белгіленген шешімдерді қабылдау осы Заңға немесе жарғыға қарсы келетін, соның ішінде, тұтынушылар кооперативі мүшесінің құқығын бұзатын жалпы жиналыстың шешімін сот тұтынушылар кооперативі мүшелерінің өтініші бойынша толықтай немесе жартылай жарамсыз деп тани алады.

Жоғарыда көрсетілген нормалардың тура мағынасында тұтынушылар кооперативінің жетекшісі мен атқарушы, бақылаушы және өзге де органдарының мүшесін сайлау, олардың құзыреттілігін тоқтату, олардың қызметі туралы есепті тыңдау, жылдық қаржылай есепті бекіту туралы мәселелерді кооператив мүшелері тікелей жалпы жиналыста қарастыра алады.

М.Ф.Кобланов сотқа «Зиг-ЗагУК» тұрақ иелерінің кооперативі ТК (бұдан әрі – ТКТК «Зиг-ЗагУК») жауапкерге жиналыс хаттамасын және онда қабылданған шешімдерді жарамсыз деп тану, кооператив атынан әрекет етуге, кооператив мүлкін иелену мен пайдалану, үлестіруге тыйым салу туралы талаппен жүгінді, яғни, ол №42 тұрақ боксын жекеменшігінде иелене отырып, «Зиг-ЗагУК» ТКТК тұрақ кооперативінің мүшесі болып табылады.

2015 жылғы маусымда тұрақтың қабырғасында 2015 жылы 22 маусымда бухгалтерия қаржысы бойынша есеп; ревизиялық комиссия есебі; төрағаны сайлау күн тәртібімен есептік-сайлау жиналысын өткізу туралы хабарландыру ілінген. Алайда аталған жиналыс кворумның жоқтығы себебін өткізілмеген, ал 2016 жылғы қаңтар айында оған 2015 жылғы 26 шілдедегі жалпы жиналыстың шешімімен «Зиг-ЗагУК» ТКТК төрағасы қызметіне Л.А. Удалова бекітілгендігі белгілі болады. Бұл хаттама мен онда қабылданған шешімдерді заңсыз деп санайды.

Әрі қарай талапарыздық талаптарын толықтыра отырып, 2015 жылғы 26 шілдедегі №1 жиналыстың хаттамасын және онда қабылданған шешімдерді, 2015 жылғы 01 шілдедегі еңбек шартын жарамсыз деп тануды, Л.А. Удаловаға «Зиг-ЗагУК» ТКТК төрағасының қызметін жүзеге асыруға, кооперативі атынан әрекет етуге, оның мүлкін қолдануға, иеленуге және үлестіруге тыйым салуды нақты сұрады.

Өскемен қалалық сотының 2016 жылғы 26 мамырдағы шешімімен М.Ф.Коблановтың талабы қанағаттандырылды. Істі қарау барысында сот іс жүзінде 2015 жылы 26 шілдеде кооператив мүшелерінің жалпы жиналысы өткізілмеген, жиналыс хаттамасы реттеуші органның қызметкерлері анықтаған бар олқылықтарды есепке алу арқылы жасалған, осы орайда оның мазмұны 2015 жылғы 12 шілдедегі кооператив мүшелерінің жалпы жиналысы хаттамасының мазмұнын толықтай қайталайды.

Осыған байланысты сот 2015 жылғы 26 шілдедегі хаттама мен онда қабылданған шешімдерді заңсыз деп есептеу қажет деген тұжырымға келді, себебі заңмен және Жарғымен белгіленген кооперативтің жалпы жиналысын өткізу мен атқарушы орган шешімін қабылдау тәртібі сақталмаған. 2015 жылғы 01 шілдеде «Зиг-ЗагУК» ТКТК мен Л.А. Удалованың арасында жасалған еңбек шартын жарамсыз деп тану туралы талап қоюшының талаптарын қарай отырып, сот шартты жасау кооператив басқармасының құзыретіне жатпайды, бұл Жарғының 5.4-тармағымен расталады деп мойындады.

Сәйкесінше, талап қоюшының онымен жасалған еңбек шартының заңсыздығы туралы талабы сондай-ақ, қанағаттандыруға жатқызылады, себебі 2015 жылғы 01 шілдедегі жағдай бойынша аталған мәселе бойынша жалп жиналыс шешімі қабылданбаған, еңбек шартына оған құзыреті жоқ тұлғалар қол қойған.

Заңнаманың міндеттері мен талаптарының шарттарына сәйкес міндеттер тиісінше орындалуы міндетті.

«СКИФ» ПИК/ТК сотқа «SauranGroup» ЖШС әрекеттеріне шағым келтіру туралы талаппен жүгінді, Астана қаласы Ташенов көшесінің қиылысы №9 үй мекенжайы бойынша тұратын тұрғындар 2016 жылғы 21 маусымдағы жалпы жиналыста «SauranGroup» ЖШС қызмет көрсетуіне ауысу туралы шешім қабылдаған, алайда жауапкер 2016 жылғы 08 маусымнан бастап шығындарды әрқалай есептейді.

Сот отырысы барысында аталған үйдің тұрғындары 2016 жылғы 08 маусымдағы жалпы жиналыста үйге қызмет көрсету бойынша «СКИФ» ПИК қызметінен бас тартып, «SauranGroup» ЖШС шарт жасасу туралы шешім қабылдағандығы белгілі болды.

Талап қоюшымен шартты бұзудың себебі үйге қызмет көрсетудің сапасының төмендігі болып табылған. Жауапкер үйді қабылдаған соң бүкіл тұрғын үйдегі үлкен тозуды білдірген сараптама жүргізген.

Тараптар қолданыстағы құжаттарды, инженерлік желілерді 2016 жылы 21 маусымда беру туралы келіскен, сол күні акт арқылы құжаттаманы және тауарлық-материалдық құндылықтарды қабылдауөткізу жүргізілген, одан соң үйге қызмет көрсету жауапкерге өткен.

«СКИФ» ПИК ТК өкілдері 2016 жылғы 08 маусымдағы жиналысқа қатыспаған және тұрғындардың оның құрамынан шығып, қызмет көрсетуші ұйымды ауыстыру туралы қабылдаған шешімін білмеген, сондықтан олар тұрғын үйге қызмет көрсетулерін жалғастырған және үйге қызмет көрсеткендері үшін ақшалай қаражатты есептеу бойынша өз әрекеттерін заңды деп есептеген.

Ресми түрде 2016 жылғы 15 маусымда ғана құқықтың ауысқандығы туралы жауапкер хабардар болып, сәйкесінше, 2016 жылғы 16 маусымда жауапкер ақшалай қаражатты аударуды заңды түрде жүргізуі тиіс болған. АК 272-бабының талаптарын негізге алып, 2016 жылғы 12 қазандағы Астана қаласы мамандандырылған ауданаралық сотының шешімімен талап ішінара қанағаттандырылды және «Saurangroup» ЖШС тұрғындардың ақшалай қаражаттарын есептеу бойынша әрекетін заңсыз деп тану, «Saurangroup» ЖШС үйге қызмет көрсетуге ақшалай қаражатты есептеуді тек 2016 жылғы 16 маусымнан бастап жүргізу туралы қаулы қабылданды.

Талапты анықтағанға дейін талаптық мерзімнің өтуі соттың талаптан бас тартуы туралы шешім шығаруына негіз болып табылады

Е.И. Демиденко «Жұлдыз-Алга» ПИК көп қабатты үйдің пәтер иелері кооперативінің жалпы жиналысының хаттамасын жарамсыз деп тану туралы талаппен сотқа жүгінді, яғни, үй-жай иелерінің жалпы жиналысының хаттамасында барлық қатысушылардың қолы болуы тиіс, себебі дауыс беруде әр дауыс маңызды. 2009 жылы 25 маусымдағы хаттамада иелердің қолы жоқ.

Төраға мен хатшы пәтер иесі болып табылмайды. Орал қаласының №2 сотының 2016 жылғы 4 мамырдағы шешімімен Е.И. Демиденко талабын қанағаттандырудан бас тартылды. Сот 2009 жылғы 01 мамырдан бастап Орал қаласындағы Жуков көшесі, №11 үй «Жұлдыз-Алга» ПИК қызмет көрсетуіне 2009 жылғы 25 маусымдағы тұрғындардың жалпы жиналысының шешімі бойынша ауысқан. 2009 жылғы 01 мамырдан қазіргі таңға дейін көрсетілген үй аталған ПИК техникалық қызмет көрсетуіне тиесілі.

«Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңның 42-1-бабының 5-тармағына сәйкес үй-жай (пәтер) иелерінің жиналысы үй-жай (пәтер) иелерінің жалпы санының үштен екісінен кем болмаған кезде заңды деп танылады.

Үй-жай (пәтер) иелерінің жиналысын өткізу кезінде кворумды қамтамасыз ету мүмкін болмаған кезде жазбаша сауалнама жүргізіледі. Үй-жайдың (пәтер) әр иесі дауыс бергенде бір дауысқа ие болады. Егер иесіне бірнеше үй-жай (пәтер) тиесілі болса, ол сәйкес дауыс санына ие болады.

Қабылданған шешім үй-жайдың (пәтер) барлық иелері үшін міндетті болып табылады және үй-жай (пәтер) иелерінің ерік білдіруі ретінде сот пен өзге мемлекеттік мекемелердегі даулы және өзге де мәселелерді қарау үшін құжат болып табылады, сондай-ақ, тұрғын үй көмегін есепке алу үшін негіз ретінде қызмет етеді «Тұрғын үй қатынастары туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 50-бабына сәйкес пәтер иелері жалпы мүлікті күту мен пайдаланудың жалпы шығынына олардың үлесіне мөлшерлес түрде қатысуға міндетті. Міндетті төлемдер егер Жарғымен басқасы қарастырылмаса, ай сайын жүргізіледі.

Осылайша, талап қоюшы пәтердің иесі ретінде тұрғын үйдің барлық шығындарына қатысуы тиіс. АК 178-бабына, 179-бабының 3-тармағына сәйкес талаптық мерзім өтуінің жалпы мерзімі үш жыл. Талаптық мерзімнің талапты қойғанға дейін өтуі соттың талаптан бас тарту шешімін қабылдауына негіз болып табылады. Аталғандарға байланысты сот талап қоюшы жалпы жиналыс хаттамасының бар екендігі туралы білгендігін анықтады.

Алайда дер кезінде, үш жыл ішінде көрсетілген әрекеттер, жиналыс шешімінің сот тәртібімен шағымдану шарасын қабылдамаған. Жауапкердің мерзімі өтіп кетуді қолдану туралы өтініші бойынша аталған жағдай соттың талаптан бас тарту шешімін шығаруға негіз болып табылды.

ПИК мүшелері жиналыс хаттамасы, бухгалтерлік және өзге де ақпараттарды қосқанда, ПИК қызметі туралы толық ақпаратты алуға құқылы.

О.А. Петрушин «72 квартал» ПИТК құжаттарды талап ету туралы талаппен сотқа жүгінді, ол Семей қаласы, 72 квартал, 21-үй, 20-пәтер мекенжайы бойынша тұрғын емес үй-жайдың иесі болып табылатындығын негіздеп, аталған тұрғын үйді басқару қызметін жауапкер жүзеге асырады. 2016 жылғы 5 тамызда оған олардың үйінде ПИТК бастамасымен жылыту жүйесін шаю мен сығымдау жүргізілген. Жағдай бойынша ол жұмыс сапасыз орындалған деп есептеген. Ол ПИТК басшылығын тиісті емес сапаға назар аудартқысы келгенімен, олар оған ауызша дәлелмен келіспеген.

Өзге мамандардың түсіндірмесіне қол жеткізу және орындалған жұмыстың сапасын анықтау үшін жауапкерге сәйкес құжаттардың көшірмесін ұсыну туралы өтінішпен жазбаша түрде жүгінген, алайда ол бас тартты.

«72 квартал» ПИТК Жарғысының 14-бабы мен 16-баптың в)-тармағына сәйкес ПИК мүшелері соның негізінде ПИК құрылған үйлерде орналасқан пәтерлердің иелері болуға құқығы бар. ПИК мүшелері жиналыс хаттамасы, бухгалтерлік және өзге де ақпараттарды қосқанда, ПИК қызметі туралы толық ақпаратты алуға құқылы..

«Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңның 34-бабының 1-тармағына сәйкес үй-жайдың (пәтер) барлық иелері – кондоминиум мүшелері жалпы мүлікті басқаруға тең құқылы. Талап қоюшы О.А. Петрушин көппәтерлі тұрғын үйде орналасқан тұрғын емес үй-жай иегері болып табылады, бірақ жауапкерден талап қоюшыға «72 квартал» ПИТК қаржылық-шаруашылық қызметімен байланысты құжаттардың көшірмесін ұсынудан бас тартуын заңды деп мойындауға болмайды.

Осыған байланысты Семей қалалық сотының 2016 жылғы 5 қазанындағы шешімімен байланысты О.А. Петрушиннің талабы ішінара қанағаттандырылды және «72 квартал» ПИТК О.А.

Петрушинге жылыту жүйесін шаю мен сығымдауды жүргізу туралы қызмет көрсету шартының көшірмесін, 19.07.2016 жылғы мердігерге қызметтің төлемі туралы есепфактурасының көшірмесін, 2016 жылғы жылыту жүйесін шаю мен сығымдауды жүргізген кезде суық су шығынының көрсеткіштерін шешу актісінің көшірмесі, үй бойынша суық су шығынының төлемі бойынша шот көшірмесін ұсынудан бас тартуын заңсыз деп тану, талаптың қалған бөлігін қанағаттандырудан бас тарту туралы қаулы шығарылды.

              Нормативтік құқықтық база

ПИК (ПИК ТК) әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) шағымданумен байланысты қарым-қатынастарды реттейтін негізгі заңнамалық актілер болып табылады:

Қазақстан Республикасының Конституциясы,

Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі,

 Қазақстан Республикасының Азаматтық процессуалдық кодексі,

Қазақстан Республикасының «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңы,

Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік мүлік туралы» Заңы,

Қазақстан Республикасының «Пәтер иелері кооперативі (ПИК) мен кондоминиумді басқарудың өзге түрлері туралы» Заңы,

«Коммерциялық емес ұйымдар туралы» Заң, 2007 жылғы 12 қаңтардағы № 221 «Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тәртібі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы, 02.07.2013 жылғы «Мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғын үйлерді жекешелендіру Ережелерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің Қаулысы.

1997 жылғы 18 шілдедегі №9 «Азаматтардың тұрғын үйлерді жекешелендіруі бойынша заңнаманы қолдану практикасы туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтік қаулысы,

2007 жылғы 16 шілдедегі №5 «Тұрғын үйге жекеменшік құқығын қорғаумен байланысты дауларды шешудің кейбір мәселелері туралы», 2010 жылғы 24 желтоқсандағы №20 «Қазақстан Республикасы Азаматық процессуалдық кодексінің 27-тарауының нормаларын соттардың қолдануының кейбір мәселелері туралы» қаулылар.

Назар аударыңыз!

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкендігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды.

Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.

            Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы