1-бап. Осы Заңда қолданылатын негізгі ұғымдар Кредиттік рейтингтік қызмет туралы Қазақстан Республикасының Заңы 

      Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар қолданылады:

      1) әдіснама – кредиттік рейтингтік агенттіктің сандық және сапалық факторларды талдаудың, рейтингтік әрекет туралы шешім қабылдауға негіз болған модельдерді, негізгі рейтингтік болжамдарды қолданудың қағидаттары мен нысандарын айқындайтын ішкі құжаты;

      2) бақылау – мынадай шарттардың бірі:

      бір тұлға кредиттік рейтингтік агенттіктің жарғылық капиталына қатысу үлестерінің не орналастырылған (артықшылықты және қоғам сатып алған акциялар шегеріліп) акцияларының елу пайыздан астамын өз бетінше не бір немесе бірнеше тұлғамен бірлесіп, тікелей немесе жанама түрде иеленген не осы тұлғада кредиттік рейтингтік агенттік акцияларының елу пайыздан астамымен өз бетінше дауыс беру мүмкіндігі болған;

      бір тұлғаның кредиттік рейтингтік агенттіктің басқару органы немесе атқарушы органы құрамының кемінде жартысын өз бетінше сайлау мүмкіндігі болған;

      кредиттік рейтингтік агенттіктің қаржылық есептілігі аудиторлық есепке сәйкес заңды тұлғаның қаржылық есептілігіне енгізілген;

      шартқа (растайтын құжаттарға) орай немесе уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде көзделген жағдайларда өзгеше түрде кредиттік рейтингтік агенттіктің шешімдерін бір тұлғаның өз бетінше не бір немесе бірнеше тұлғамен бірлесіп айқындау мүмкіндігі болған кезде туындайтын, кредиттік рейтингтік агенттіктің шешімдерін айқындау мүмкіндігі;

      3) егемен кредиттік рейтинг – мемлекеттер, мемлекеттер одағы, халықаралық қаржы ұйымы және (немесе) олардың жекелеген қаржылық міндеттемелері немесе қаржы құралдары объектісі болып саналатын кредиттік рейтинг;

      4) елеулі ықпал ету – кредиттік рейтингтік агенттік акционерінің кредиттік рейтингтік агенттіктің қаржылық және операциялық саясаты бойынша шешімдер қабылдауға қатысу өкілеттігі, бірақ бұл осы саясатты бақылауды немесе тұлғалармен бірлесіп бақылауды білдірмейді;

      5) жария емес рейтинг – кредиттік рейтингтік агенттік берген және тұлғалардың шектеусіз тобына жария түрде ашып көрсетілмеген рейтинг;

      6) жетекші рейтингтік талдаушы – негізгі міндеттері рейтинг берілетін тұлғамен нақты рейтингке қатысты өзара іс-қимыл жасасуды, рейтингтік комитет үшін осындай рейтингке қатысты құжаттар мен ұсыныстар дайындауды қамтитын рейтингтік талдаушы;

      7) исламдық қаржыландыру қағидаттарына сәйкес келу рейтингі – исламдық қаржы саласында қолданылатын халықаралық тұрғыдан танылған стандарттарға сәйкес берілетін рейтинг;

      8) корпоративтік басқару рейтингі – рейтинг берілетін тұлғаны корпоративтік басқару сапасын кредиттік рейтингтік агенттіктің талдауының белгілі бір рейтингтік санатқа жатқызу арқылы көрінген нәтижесі;

      9) кредиттік рейтинг – рейтинг берілетін тұлғаның өзіне қабылдаған қаржылық міндеттемелерді (кредит төлеу қабілеттілігі, қаржылық орнықтылық) орындау қабілеттілігін және (немесе) оның жекелеген қаржылық міндеттемелерінің немесе қаржы құралдарының кредиттік тәуекелін кредиттік рейтингтік агенттіктің талдауының белгілі бір рейтингтік санатқа жатқызу арқылы көрінген нәтижесі;

      10) кредиттік рейтингтік агенттік – кредиттік рейтингтік қызметті жүзеге асыратын заңды тұлға;

      11) кредиттік рейтингтік қызмет – кредиттік рейтингтік агенттіктің қолданылатын әдіснамаға сәйкес ақпаратты талдау негізінде кредиттік және өзге де рейтингтерге қатысты рейтингтік әрекеттерді жүзеге асыру жөніндегі, сондай-ақ өзге де бағалау жүргізу жөніндегі кәсіптік қызметі;

      12) қазақстандық рейтингтік агенттік – Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі құрылтайшыларының бірі болып саналатын акционерлік қоғамның ұйымдық-құқықтық нысанында құрылған, кредиттік рейтингтік қызметті осы Заңға және құрылтай құжаттарына сәйкес жүзеге асыратын кредиттік рейтингтік агенттік;

      13) мінсіз іскерлік бедел – адамның, оның ішінде:

      аталған адамның қаржы ұйымын мәжбүрлеп таратуға алып келген төлем қабілетсіздігіне не банкке реттеу режимін қолдануға алып келген құқыққа қайшы әрекеттерді (әрекетсіздікті) жасауы;

      аталған адамның алынбаған немесе жойылмаған сотталғандығы, оның ішінде адамға қаржы ұйымының, банк және (немесе) сақтандыру холдингінің басшы қызметкері лауазымын атқару және қаржы ұйымының ірі қатысушысы (ірі акционері) болу құқығынан өмір бойына айыру түрінде қылмыстық жаза қолдану туралы заңды күшіне енген сот актісінің болуы;

      қаржы мониторингі жөніндегі уәкілетті органның мәліметтері негізінде әрекеттері қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға ықпал еткен үшінші тұлғалармен қарым-қатынасының (үшінші тұлғалардың бақылауы мен ықпалының) болуы фактілерінің жоқтығымен расталатын кәсіпқойлығы мен адалдығы;

      14) орнықты даму рейтингі – рейтинг объектісінің экологиялық және әлеуметтік әсер ету саласындағы тәуекелдерге бейімділігін, сондай-ақ басқару сапасын кредиттік рейтингтік агенттіктің талдауының белгілі бір рейтингтік санатқа жатқызу арқылы көрінген нәтижесі;

      15) рейтинг берілетін тұлға – кредиттік рейтингтік агенттік рейтинг беретін заңды тұлға, мемлекет;

      16) рейтинг бойынша болжам – кредиттік рейтингтік агенттіктің рейтингтің күтілетін өзгерісін талдау нәтижесі;

      17) рейтинг объектісі – рейтинг берілетін тұлға және (немесе) оның қаржылық міндеттемелері, сондай-ақ қаржы құралдары;

      18) рейтингтік әрекет – рейтингті және (немесе) рейтинг бойынша болжамды беру, растау, қайта қарау, кері қайтарып алу процесінде жүзеге асырылатын әрекет;

      19) рейтингтік комитет – кредиттік рейтингтік агенттіктің құрылымдық бөлімшесі болып саналмайтын, тек қана кредиттік рейтингтік агенттіктің рейтингтік талдаушыларынан қалыптастырылған алқалы орган;

      20) рейтингті пайдаланушы – рейтингті және онымен байланысты ақпаратты пайдаланатын тұлға;

      21) рейтингтік санат – рейтингтік шәкілдің әріп, сан және (немесе) өзге де арнаулы символ (символдар) түрінде белгіленген элементі;

      22) рейтингтік талдаушы – рейтингтік әрекеттерді жүзеге асыру үшін қажетті талдамалық функцияларды іске асыратын және кредиттік рейтингтік агенттіктің жұмыскері болып саналатын жеке тұлға;

      23) рейтингтік шәкіл – рейтинг деңгейлерін сыныптау үшін рейтингтік агенттік қолданатын рейтингтік санаттар жүйесі;

      24) сұратылмаған рейтинг – кредиттік рейтингтік агенттік рейтинг берілетін тұлғамен шарт жасаспай, өз бастамасымен немесе үшінші тараптың бастамасы бойынша берген рейтинг;

      25) уәкілетті орган – қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеуді, бақылауды және қадағалауды жүзеге асыратын мемлекеттік орган;

      26) халықаралық рейтингтік агенттік – кредиттік рейтингтік қызметті жүзеге асыратын және Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы елдерінің қаржы реттеушілерінің және уәкілетті органның тарапынан танылған кредиттік рейтингтік агенттік және (немесе) оның еншілес ұйымдары және (немесе) филиалдары;

      27) шетелдік рейтингтік агенттік – шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес құрылған, кредиттік рейтингтік қызметті жүзеге асыратын, осы шет мемлекеттің қаржы реттеушісі мен уәкілетті орган таныған, халықаралық рейтингтік агенттік болып саналмайтын кредиттік рейтингтік агенттік.

Кредиттік рейтингтік қызмет туралы Қазақстан Республикасының Заңы 2026 жылғы 23 шілдедегі № 351-VIII ҚРЗ 

Қазақстан Республикасының  

Президенті  

 Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер орғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы Декларация Жарлық Бұйрық Қаулы Шешім Баяндама Қорытынды Өтініш Конвенция Келісімшарт Меморандум Әдістеме Нормалар Нота Ережелер Бағдарлама Жарғы Мақала Түсініктеме Қарар Регламент Хаттама Жоба Жолдау