Алдын ала сөз байласу арқылы адамдар тобында жасалған бопсалау
Қарағанды облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының 2019 жылғы 2 мамырдағы үкімімен: бұрын сотталған, 2016 жылғы 23 тамызда, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (бұдан әрі – ҚК) 188 - бабының 3-бөлігі бойынша (1997 жылғы редакцияда) ҚК-нің 63-бабын қолдана отырып, 4 жылға бас бостандығынан айыру бойынша шартты түрде-ақталды қылмыс құрамының болмауына байланысты ҚК - нің 191-бабы 2-бөлігінің 2) тармағы; - ҚК-нің 194-бабы 2-бөлігінің 2) тармағы бойынша 5 жылға бас бостандығынан айырылды. ҚК-нің 64, 60-баптарының негізінде алдыңғы үкім бойынша шартты соттаудың күші жойылды. Жазаның өтелмеген бөлігін ішінара қосу арқылы ең жоғары қауіпсіздік қылмыстық-атқару жүйесі мекемесінде жазасын өтей отырып, 6 жыл 6 ай бас бостандығынан айыру тағайындалды. ҚК-нің 14-бабының 1-бөлігі негізінде г.әрекеттерінде қылмыстардың қайталануы танылды. Жазаны өтеу мерзімі 2018 жылғы 16 наурыздан бастап есептелген. Сот үкімімен Г.алдын ала сөз байласу арқылы адамдар тобында жасалған бопсалауға кінәлі деп танылды. Өтініште сотталған Г. ең төменгі жазаны тағайындауды сұрайды. Алдыңғы соттылыққа 2016 жылғы рақымшылық актісі қолданылмағанын көрсетеді. Бірінші сатыдағы соттың үкімімен ол 6 жылға бас бостандығынан айырылды, ал апелляциялық сатыда оның жағдайы нашарлады – 6 жылға 6 айға бас бостандығынан айырылды. Сот Г. - ны үкімде көрсетілген қылмыс жасағаны үшін кінәлі деп таныды, олардың негізінде оларды жиынтықта бағалай отырып, істің нақты мән-жайларын дұрыс анықтады.
Алдын ала сөз байласу арқылы адамдар тобында жасалған бопсалау
ҚК-нің 194-бабы 2-бөлігінің 2-тармағы бойынша г.әрекеттеріне дұрыс құқықтық баға берілді. Қарағанды облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының 2019 жылғы 2 мамырдағы апелляциялық үкімі Қарағанды облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының 2018 жылғы 23 қарашадағы үкімі ішінара жойылғаннан кейін шығарылды. Бірінші сатыдағы соттың көрсетілген үкімімен Г. ҚК-нің 262-бабының 2-бөлігі бойынша ақталды, ҚК – нің 191 – бабы 4-бөлігінің 2) тармағы бойынша 4 жылға бас бостандығынан айыруға, ҚК-нің 194-бабы 2-бөлігінің 2) тармағы бойынша 4 жылға 6 айға бас бостандығынан айыруға, ҚК-нің 58-бабының 3-бөлігі негізінде жазаларды ішінара қосу арқылы 5 жылға бас бостандығынан айыруға сотталды. ҚК – нің 64-бабына сәйкес 2016 жылғы 23 тамыздағы үкім бойынша тағайындалған шартты соттаудың күші жойылды және ҚК-нің 60-бабының 1, 4-бөліктерінің негізінде жазаның өтелмеген бөлігін 1 жыл мерзімге ішінара қосу арқылы түпкілікті мерзім-6 жыл бас бостандығынан айыру айқындалды. Істі апелляциялық тәртіппен қарау қорғаушы тараптың шағымдары, сондай-ақ прокурордың өтінішхаты бойынша өтті, онда ҚК-нің 262-бабының 2-бөлігі бойынша Ақтаудың заңсыздығы туралы мәселе қойылды. Сондай-ақ, прокурор бірінші сатыдағы сот ҚК-нің 191-бабы 2-бөлігінің 3) тармағы бойынша Г. - ны кінәлі деп танығанын, алайда ҚК-нің 191-бабы 4-бөлігінің 2) тармағы бойынша жаза тағайындағанын атап өтті. Яғни, прокурордың өтінішінде ҚК-нің 262-бабының 2-бөлігі бойынша Ақтау бөлігінде ғана сотталған Г. - ның жағдайын нашарлату туралы мәселе қойылды. Үкімнің қалған бөлігінде сотталушының жағдайын нашарлату, оған қатаң жаза тағайындау мәселесі көтерілген жоқ. Апелляциялық саты прокурордың дәлелдерімен келіспеді және ҚК-нің 262-бабының 2-бөлігі бойынша ақтауды заңды деп таныды. Сонымен қатар, ҚК-нің 191-бабы 2-бөлігінің 2) тармағы бойынша жаңа үкім шығару кезінде Г.ақталды. Сонымен бірге апелляциялық саты Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 431-бабы 2-бөлігінің талаптарын бұзды, оған сәйкес апелляциялық сатыдағы сот сотталған адамның жағдайын нашарлататын шешімді тек шағымдарда, прокурордың өтінішхатында көрсетілген шектерде және негіздер бойынша ғана қабылдауға құқылы.
ҚК-нің 194-бабы 2-бөлігінің 2) тармағы бойынша бірінші сатыдағы соттың үкімімен 4 жыл 6 ай бас бостандығынан айыру түріндегі жаза тағайындалды, ҚК-нің 60-бабының негізінде тағайындалған жазаға алдыңғы үкім бойынша жазаның өтелмеген бөлігінің 1 жылы қосылды. Сонымен қатар, апелляциялық саты үкім шығарған кезде ҚК-нің 194-бабы 2-бөлігінің 2) тармағы бойынша 5 жыл бас бостандығынан айыру түріндегі неғұрлым қатаң жаза тағайындады және 1 жылдың орнына 1 жыл 6 ай бас бостандығынан айыруды қосты, осылайша сотталған Г. - ның жағдайын негізсіз нашарлатты. Бұдан басқа, 2016 жылғы 23 тамызда Қазыбек би аудандық сотының үкімімен ҚК-нің 188-бабының 3-бөлігі бойынша ҚК-нің 63-бабын қолдана отырып, 4 жылға бас бостандығынан айырылды. Үкімнен іс бойынша залал толық көлемде өтелгені шығады. "Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің жиырма бес жылдығына байланысты рақымшылық жасау туралы" 2016 жылғы 13 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – рақымшылық жасау туралы Заң) 4-бабының 2-бөлігіне сәйкес ауыр қылмыс жасағаны үшін сотталған, Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің жиырма бес жылдығына жататын адамдарға осы Заң қолданысқа енгізілген күнге жаза мерзімінің өтелмеген бөлігінің төрттен біріне қысқартылуға жатады. қылмыспен келтірілген залал толық өтелген жағдайда, осы баптың 1-тармағының күші. "Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 6-бабын қолдану жөніндегі сот практикасы туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2016 жылғы 22 желтоқсандағы № 15 нормативтік қаулысының 6-тармағына сәйкес бірінші, апелляциялық және кассациялық сатыдағы соттар, егер бұл үкімдер ҚК-нің 6-бабының талаптарына жататын адамдарға қатысты алдыңғы үкімдерді, егер бұл үкімдер ҚК-нің 6-бабының талаптарына жататын адамдарға қатысты орындау тәртібімен қайта қаралған жоқ. 2016 жылғы 23 тамыздағы үкім ретінде Г. орындау тәртібімен қайта қаралмады, алқа оған жазаның өтелмеген бөлігінің төрттен біріне қысқарта отырып, рақымшылық туралы Заңның 4-бабының 2-бөлігін қолдану қажет деп санайды. Соттың 2016 жылғы 23 тамыздағы үкіміне сәйкес, 2016 жылғы 16 сәуірден 23 тамызға дейін, яғни 4 ай 7 күн қамауда ұсталды. "Қылмыстық жаза тағайындаудың кейбір мәселелері туралы" 2015 жылғы 25 маусымдағы № 4 нормативтік қаулының (2020 жылғы 11 желтоқсандағы өзгерістер мен толықтырулармен) 9-1-тармағының түсіндірмелерінен адам бас бостандығынан айыруға сотталған кезде ҚК-нің 63-бабын қолдана отырып, оны қамауда ұстау уақыты үкім заңды күшіне енгенге дейін оның қамауда ұстау уақыты заңды күшіне енгенге дейін қылмыстық-атқару жүйесі мекемесінің түрі ескеріле отырып, ҚК-нің 62-бабы 3-бөлігінің қағидалары бойынша жазаны өтеу мерзімі, ол нақты бас бостандығынан айыруға сотталған жағдайда жазасын өтеуге тиіс болды.
Алдын ала сөз байласу арқылы адамдар тобында жасалған бопсалау
Сотталған Г. нақты бас бостандығынан айыруға сотталған кезде орташа қауіпсіздік мекемесінде жазасын өтеуге тиіс болғандықтан, ҚК 62-бабы 2-бөлігінің 2) тармағына сәйкес қамауда ұстау уақыты орташа қауіпсіздік мекемесінде бас бостандығынан айыру түріндегі жазаны өтеудің бір жарым күніне бір күн есебінен жаза мерзіміне есептеледі. Осыған байланысты сот үкімімен шартты түрде 4 жыл бас бостандығынан айыру түрінде тағайындалған жаза мерзімі 6 айға 10 күнге (4 ай 7 күн 1,5 күнге) қамауда ұстау мерзімін есепке ала отырып қысқартылуға жатады. Рақымшылық жасау туралы Заңды қолданған кезде тағайындалған жаза 10 айға 12 күнге қысқартылуға жатады (3 жылдан бастап өтелмеген жаза мерзімінің 1/4 бөлігі 5 ай 20 күн). Г. сотталғандардың осы іс бойынша қылмыс шартты соттау кезеңінде жасалғанын назарға ала отырып, оған жазаны ҚК 60-бабының 1, 4-бөліктерінің қағидаларын ескере отырып айқындау қажет. Осылайша, жазаның дұрыс тағайындалмауына әкеп соқтырған қылмыстық іс жүргізу заңының дұрыс қолданылмауына байланысты осы іс бойынша үкім өзгертілуге жатады. Баяндалғанның негізінде Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы ҚК-нің 194-бабы 2-бөлігінің 2) тармағы бойынша 4 жыл 6 ай бас бостандығынан айыру жазасын қалаға қатысты апелляциялық сатыдағы соттың үкімін өзгертті. "Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің жиырма бес жылдығына байланысты рақымшылық жасау туралы" 2016 жылғы 13 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Заңының 4-бабының 2-бөлігі негізінде бірінші сатыдағы соттың 2016 жылғы 23 тамыздағы үкімі бойынша г.тағайындалған жаза 10 айға 12 күнге қысқартылды. Қаулы оны ҚК-нің 188-бабының 3-бөлігі бойынша ҚК-нің 63-бабын қолдана отырып, 3 жылға 1 айға 18 күнге бас бостандығынан айыру шартты түрде сотталған деп есептелсін. ҚК-нің 64-бабына сәйкес алдыңғы үкім бойынша шартты соттаудың күші жойылды және ҚК-нің 60-бабының 1, 4-бөліктерінің негізінде жазаның өтелмеген бөлігін 8 ай бас бостандығынан айыру түрінде ішінара қосу арқылы 5 жыл 2 ай бас бостандығынан айыру түпкілікті тағайындалды. Қалған бөлігінде үкім өзгеріссіз қалады. Сотталған адамның өтініші қанағаттандырылды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
