51-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің шетелдіктерді немесе азаматтығы жоқ адамдарды Қазақстан Республикасынан тысқары жерлерге әкімшілік шығарып жіберу  

     1. Шетелдіктерді немесе азаматтығы жоқ адамдарды Қазақстан Республикасының шегінен әкімшілік шығарып жіберуді судья осы Кодекстің Ерекше бөлігінде көзделген тәртіппен және негіздер бойынша әкімшілік жазалау шарасы ретінде қолданады.

     Осы бөлімнің ережелері Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу заңнамасында көзделген тәртіппен жүзеге асырылатын шетелдіктерді немесе азаматтығы жоқ адамдарды шығарып жіберу жағдайларына қолданылмайды.

     2. Егер әкімшілік іс жүргізу барысында өзіне қатысты Қазақстан Республикасының шегінен әкімшілік шығарып жіберу түріндегі әкімшілік жаза шарасы қолданылуы мүмкін адам өзіне қатысты жасалған, Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне сәйкес ауыр немесе аса ауыр қылмыс деп танылған іс-әрекет туралы хабарлаған жағдайда, онда осы адамға қатысты әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі қарау кейінге қалдырылады Қазақстан Республикасы ҚІЖК-нің 179-бабында белгіленген тәртіппен хабарлама немесе өтініш бойынша шешім қабылданғанға дейін.

     1 бөлім. Өз сөздерінің бірінде Тұңғыш Президент, Елбасы, Н. Ә. Назарбаев "Қазақстанда біздің отандастарымыздың да, шетелдіктердің де, жалпы қоғамның да, жеке адамның да, олардың шығу тегіне, азаматтығына, әлеуметтік жағдайына, сенімдері мен сенімдеріне қарамастан, олардың құқықтары мен заңды мүдделері бірдей қорғалуы тиіс" деп атап өтті діни көзқарастар".

     ҚР Конституциясының 12-бабына сәйкес шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар, егер Конституцияда, заңдарда және халықаралық шарттарда өзгеше көзделмесе, азаматтар үшін белгіленген құқықтар мен бостандықтарды пайдаланады, сондай-ақ міндеттерді атқарады.

     Конституциямен Қазақстан Республикасының аумағында заңды түрде жүрген әрбір адамның, заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, оның аумағында еркін жүріп-тұру және тұрғылықты жерін еркін таңдау құқығы кепілдендірілген.

     "Шетелдіктердің құқықтық жағдайы туралы" 1995 жылғы 19 маусымдағы ҚР Заңына сәйкес:

     Шетелдіктер-бұл Қазақстан Республикасының азаматтары болып табылмайтын және өзге мемлекеттің азаматтығына жататындығы туралы дәлелдері бар адамдар.

     Азаматтығы жоқ адамдар-Қазақстан Республикасының азаматтары болып табылмайтын және өзінің өзге мемлекеттің азаматтығына жататындығы туралы дәлелдері жоқ адамдар.

     ӘҚБтК-нің 34-бабына сәйкес ҚР аумағында жүрген шетелдік азаматтар мен азаматтығы жоқ адамдар ҚР азаматтарымен ортақ негізде әкімшілік жауапкершілікке тартылады.

     Шетел азаматтарына қатысты қозғалыс еркіндігін шектеу және тұрғылықты жерін таңдау "Шетелдіктердің құқықтық жағдайы туралы" ҚР Заңында, АІЖК, ӘҚБтК, ҚК көзделген.  

     Шетелдіктерді немесе азаматтығы жоқ адамдарды Қазақстан Республикасынан тысқары жерлерге әкімшілік шығарып жіберу ӘҚБтК-нің Ерекше бөлігінде белгіленген тәртіппен және негіздер бойынша салынатын негізгі немесе қосымша әкімшілік жаза ретінде қолданылуы мүмкін.  

     Шығаруды қолданудың негіздері:

     - шетелдіктердің, азаматтығы жоқ адамдардың, шетелдік заңды тұлғалардың және халықаралық ұйымдардың кандидаттарды, партиялық тізімді ұсынған саяси партияларды ұсынуға және сайлауға, сайлауда белгілі бір нәтижеге қол жеткізуге кедергі келтіретін және (немесе) ықпал ететін қызметті жүзеге асыруы (109-бап);

     - қоғамдық орындарда қудалау (449-баптың 3-бөлігі);

     - Діни қызмет және діни бірлестіктер туралы Заңнаманы бұзу (490-баптың 3-бөлігі);

     - жеке басын куәландыратын құжаттарды алған кезде не Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат алу үшін немесе Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау не Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтіру туралы өтініш берген кезде Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарына көрінеу жалған мәліметтер ұсыну (495-баптың 2-бөлігі);

     - Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы өткізу пункттеріндегі режимді бұзу (513-баптың 2-бөлігі);

     - Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекара режимін бұзу (514-баптың 2-бөлігі);

     - шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ адамның Қазақстан Республикасының Халықтың көші-қоны саласындағы заңнамасын бұзуы (517-бап);

     - Қазақстан Республикасының заңнамасын бұза отырып, шетелдік жұмыс күшін және еңбекші көшіп келушілерді тарту, шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ адамның Қазақстан Республикасында еңбек қызметін заңсыз жүзеге асыруы (519-баптың 4-бөлігі);

     - әскери қызметшінің Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасын күзету жөніндегі міндеттерін атқаруына байланысты оның заңды өкіміне немесе талабына бағынбау (516-баптың 2-бөлігі).  

     Азаматтық сот ісін жүргізуде шығарып жіберу институты "Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне халықтың көші-қоны мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы"2011 жылғы 22 шілдедегі № 478-IV ҚР заңымен енгізілді.

     Көрсетілген және сабақтас құқықтық қатынастар бойынша нормативтік база:

     - Қазақстан Республикасының Конституциясы;  

     - ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы 2014 жылғы 5 шілдедегі №235 кодексі;

     - "Халықтың көші-қоны туралы" 2011 жылғы 22 шілдедегі №477-IV ҚР Заңы;

     - "Шетелдіктердің құқықтық жағдайы туралы" 1995 жылғы 19 маусымдағы №2337 ҚР Заңы;

     - "Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасындағы Қазақстан Республикасы азаматтарының Ресей Федерациясының аумағында және Ресей Федерациясы азаматтарының Қазақстан Республикасының аумағында болу тәртібі туралы келісімге қол қою туралы"ҚР Президентінің 2012 жылғы 20 сәуірдегі №301 Жарлығы;  

     - "Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Армения Республикасының Үкіметі арасындағы Азаматтардың өзара сапарлары туралы келісімді ратификациялау туралы" 2008 жылғы 7 сәуірдегі №22 - IV ҚР Заңы-Тараптар 90 күнге дейінгі мерзімге визасыз болуға құқылы;

     - "Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Украина Министрлер Кабинеті арасындағы Азаматтардың өзара сапарлары туралы келісімді ратификациялау туралы" 2001 жылғы 1 наурыздағы №159 ҚР Заңы-Тараптар визасыз және 90 күнге дейінгі мерзімге тіркеусіз болуға құқылы;

     - "Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қырғыз Республикасының Үкіметі арасындағы Қазақстан Республикасының азаматтарының Қырғыз Республикасының аумағында және Қырғыз Республикасының азаматтарының Қазақстан Республикасының аумағында болу тәртібі туралы келісімді ратификациялау туралы" 2012 жылғы 5 шілдедегі №26-V ҚР Заңы - Тараптар 90 күнге дейінгі мерзімге визасыз болуға құқылы;

     - "Қазақстан Республикасында көшіп келушілердің келуі мен болуының, сондай-ақ олардың Қазақстан Республикасынан кетуінің қағидаларын және көші-қонды бақылауды жүзеге асыру, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасын заңсыз кесіп өтетін, Қазақстан Республикасының аумағында заңсыз болатын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды есепке алу қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 21 қаңтардағы №148 қаулысы, ал сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағына кіруге тыйым салынған адамдар";

     - ҚР Ішкі істер министрінің 2012 жылғы 7 наурыздағы №135, ҚР Сыртқы істер министрінің 28 сәуірдегі бірлескен бұйрығымен бекітілген "Көшіп келушілердің паспорттарын тіркеу, олардың жүріп-тұруы, сондай-ақ шетелдіктердің келуі, шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдардың Қазақстан Республикасының аумағы арқылы транзиттік жол жүруі үшін жабық жекелеген жерлерге (аумақтарға) кіру қағидалары" 2012 жылғы №08-1-1-1/154;

     - "Қазақстан Республикасының визаларын беру, сондай-ақ олардың қолданылу мерзімдерін ұзарту және қысқарту қағидаларын бекіту туралы"ҚР Сыртқы істер министрінің міндетін атқарушының 2013 жылғы 5 наурыздағы №08-1-1-1/71 және ҚР Ішкі істер министрінің 2013 жылғы 7 наурыздағы №175 Бірлескен бұйрығы;

     Істерді шешу кезінде соттар ҚР Жоғарғы Сотының 2013 жылғы 13 желтоқсандағы №4 "шетелдіктерді немесе азаматтығы жоқ адамдарды Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге шығару туралы істерді қараудың сот практикасы туралы"нормативтік қаулысын басшылыққа алды.

     Мазмұны бойынша әкімшілік шығарып жіберу және азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен шығарып жіберу бірқатар ұқсас белгілер мен белгілерге ие.

     ҚР Жоғарғы Сотының 2013 жылғы 13 желтоқсандағы № 4 "шетел азаматтары мен азаматтығы жоқ адамдарды шығарып жіберу туралы істерді қараудың сот практикасы туралы" нормативтік қаулысына сәйкес, мазмұны бойынша әкімшілік шығарып жіберу және шығарып жіберу азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен шетелдіктердің немесе азаматтығы жоқ адамдардың Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге мәжбүрлеп немесе уәкілетті органдар бақылайтын дербес көшуін білдіретіні жөн, әкімшілік құқық бұзушылық не заңнаманы бұзғаны үшін сот қаулысының (шешімінің) негізінде жүзеге асырылады.

     Шетелдікті Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге шығарып жіберу түріндегі шетелдіктің әкімшілік және азаматтық-құқықтық жауапкершілігі үшін оның құқық бұзушылық құрамының белгілері бар іс-әрекет жасауы негіз болып табылады.

     Шетелдік азаматты Қазақстан Республикасынан шығару туралы азаматтық юрисдикция соттарында қаралған азаматтық істердің көпшілігі шетелдіктің бұрын жасаған және оған әкімшілік жаза тағайындалған әкімшілік құқық бұзушылығына қатысты.

     Мысалы, шетелдік Ш. - ны жол ережесін бұзғаны үшін шығарып жіберу туралы Азаматтық іс. Жасалған әкімшілік құқық бұзушылық үшін аталған адам әкімшілік жауапкершілікке тартылды. Содан кейін ішкі істер департаменті азаматтық юрисдикция сотына шығарып жіберу туралы талап арыз берді.

     ӘҚБтК-нің 41-бабына сәйкес шетелдікті немесе азаматтығы жоқ адамды Қазақстан Республикасынан шығарып жіберу әкімшілік жаза түрі болып табылады.

     Азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен соттың шетелдікті Қазақстан Республикасынан шығару туралы шешім шығаруы қоғамдық мүдделерді құқық бұзушылықтардан қорғау, сондай-ақ олардың жасалуының алдын алу міндетін қамтамасыз етуге арналған. Сонымен қатар, қоғамдық тәртіпті сақтау Әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнаманың міндеті болып табылады (ӘҚБтК 6-бабы).

ӘҚБтК-нің 40-бабына сәйкес әкімшілік жаза әкімшілік құқық бұзушылық жасағаны үшін заңмен уәкілеттік берілген судья, органдар (лауазымды адамдар) қолданатын мемлекеттік мәжбүрлеу шарасы болып табылады және ӘҚБтК-де көзделген осындай құқық бұзушылық жасаған адамның құқықтары мен бостандықтарынан айыру немесе шектеу болып табылады.

     Шетелдік Ш. - мен жоғарыда келтірілген мысалға қатысты - әкімшілік іс жүргізу шеңберінде әкімшілік жаза және азаматтық сот ісін жүргізуде шығарып жіберу, екі жағдайда да оның мазмұны бойынша-сол Әкімшілік құқық бұзушылық жасағаны үшін жаза. Азаматтық сот ісін жүргізуде шетелдік әйелге бұрын тағайындалған әкімшілік жазаға шектеу қоюға әкеп соғатын қосымша жауапкершілік белгіленді. Шетелдіктің тұрғылықты жері мен қозғалыс еркіндігі шектеулі.

     Азаматтық істердің осы санатындағы сот практикасын жалпылау әрбір әкімшілік жаза шетелдікті шығарып жіберуге негіз бола бермейтінін көрсетті. Соттар шешімді әкімшілік құқық бұзушылықтың қандай да бір түрінің қоғамдық қауіптілік дәрежесіне, сондай-ақ отбасы мен кәмелетке толмаған балалардың, қарт ата-аналардың және басқа да жақын туыстарының болуы сияқты назар аударарлық өзге де мән-жайларға қарай шығарады.  

     2-бөлімге сәйкес, егер әкімшілік іс жүргізу барысында өзіне қатысты әкімшілік шығарып жіберу қолданылуы мүмкін адам ҚК-не сәйкес ауыр немесе аса ауыр қылмыс деп танылған өзіне қатысты жасалған іс-әрекет туралы хабарласа, онда істі қарау ҚІЖК белгілеген тәртіппен шешім қабылданғанға дейін кейінге қалдырылады.  

     Сот практикасы көрсетілген жазалау шарасын қолданумен байланысты әкімшілік құқық бұзушылықтарды қарау кезінде бірқатар проблемалардың болуын көрсетеді.  

     1) Қазақстан Республикасынан тысқары жерлерге әкімшілік шығарып жіберу сияқты жазаның осы түрінің сот қаулыларында толық емес не қысқартылған көрініс табуы.  

     Мәселен, Батыс Қазақстан облысы Орал қаласының САС судьясы Б.Т. Тәжікстан азаматы З. з. ӘҚБтК 517-бабының 2-бөлігінде көзделген әкімшілік құқық бұзушылық жасағаны үшін кінәлі деп танып, оған әкімшілік шығарып жіберу түрінде әкімшілік жаза қолданды.  

     Сот шешімдерінің мұндай мәлімдемесі оны орындауды қиындатуы немесе мүмкін етпеуі мүмкін, өйткені әкімшілік жауапкершілікке тартылған адамды қай жерден, қай аумақтан шығару керек екені белгісіз.  

     2) Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге әкімшілік жолмен шығарып жіберу туралы шешім шығарған кезде шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ адамның Қазақстан Республикасының аумағынан кетуге тиісті ақылға қонымды мерзімін көрсету қажет, бұл ретте бұл елден тыс жерлерге ерікті түрде өз бетінше шығу мерзімі туралы болып отыр.

     Алайда, сот практикасын талдау судьялардың республикадан тыс жерлерге ерікті түрде шығу үшін әрдайым ақылға қонымды мерзім берілмейтіндігін көрсетеді.  

     Мәселен, Ақмола облысы Аршалы аудандық сотының 2015 жылғы Түркия азаматтарына қатысты шығарған қаулылары бойынша ӘҚБтК 517-бабының 4-бөлігі бойынша шетелдіктердің Қазақстан Республикасының аумағынан кету мерзімі көрсетілмеген.  

     Республикадан тыс жерлерге әкімшілік шығарып жіберу түрінде жаза қолдану кезінде судьялар ерікті түрде өз бетінше шығу үшін "ақылға қонымды мерзім" ұғымын айқындауға әртүрлі тәсілдермен қарайды.  

     Мәселен, ӘҚБтК-нің 517-бабының 5-бөлігі бойынша Өзбекстан азаматы Ж.У-ға жазаның көрсетілген түрін сала отырып, Петропавл қаласының САС судьясы А. К. шетелдіктің Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге өз бетінше шығуы үшін 3 күн мерзім беру жеткілікті және орынды деп есептеді. Солтүстік Қазақстан облысының басқа судьялары да осындай тәжірибені ұстанады.  

     Әйтпесе, Батыс Қазақстан облысының судьялары ақылға қонымды мерзімді түсінеді. Мәселен, мысалы, Орал қаласының САС судьясы К.Б. ӘҚБтК 517-бабының 7-бөлігі бойынша Өзбекстан азаматы С. Д. - ға жаза қолдану арқылы оған Қазақстан аумағынан кету үшін 10 күндік мерзім берді.  

     Осылайша, ақылға қонымды мерзімді белгілеу бойынша сот практикасы бір салада екіншісіне қарай өзгереді.  

     3) Орал қаласының САС судьясы Б.Е. Өзбекстан азаматы Б. х. қаулысымен ӘҚБтК-нің 517-бабының 2-бөлігі бойынша Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге әкімшілік шығарып жіберу түрінде жаза қолданылып, жаза мерзімі 2015 жылғы 08 мамырдан бастап есептелуі тиіс екенін көрсетті. Мерзімді белгілеудің еріктілігі (8 мамыр), сайып келгенде, өз еркімен кету үшін ақылға қонымды мерзімді ұсынбады.

     4) судьялар әкімшілік жауаптылыққа тартылған адамның Қазақстан Республикасының шегінен шығуы тиіс мерзімін мүлде көрсетпейтін жағдайлар болса, тиісінше қаулы өзінің міндеттілігін іс жүзінде жоғалтады.  

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

     Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы