73-1-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің денсаулығына қасақана жеңіл зиян келтіру  

     1. Денсаулықтың қысқа мерзімді бұзылуына немесе жалпы еңбекке қабілеттілігінің шамалы тұрақты жоғалуына әкеп соққан денсаулыққа қасақана жеңіл зиян келтіру, –

     он бес айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға не он бес тәулікке дейінгі мерзімге әкімшілік қамаққа алуға әкеп соғады.

     2. Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған іс-әрекеттер, –

     жиырма тәулікке дейінгі мерзімге әкімшілік қамауға алуға әкеп соғады.

     3. Осы Кодекстің 50-бабының екінші бөлігіне сәйкес әкімшілік қамаққа алу қолданылмайтын адамдар жасаған осы баптың екінші бөлігінде көзделген іс-әрекеттер, –

     қырық айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     1 бөлім. 2014 жылы бірден төрт негізгі кодексті (ҚК, ҚІЖК, ӘҚБтК, УСК) қабылдау кезінде құқық бұзушылықтың осы құрамы ҚК-де 108-бапта бекітілді.  

     2017 жылы "Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне құқық қорғау жүйесін жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" 2017 жылғы 3 шілдедегі ҚР Заңымен аталған іс-әрекет қылмыссыздандырылып, ӘҚБтК-ге ауыстырылды, ол үшін жауаптылық түсіндірмелі 73-1-бапта белгіленген.

     Осы Әкімшілік құқық бұзушылықтың тікелей объектісі денсаулық болып табылады, оның құқықтық қорғалуы ҚР Конституциясынан бастау алады.  

     Бұл құқық бұзушылықтың объективті жағында бірқатар сындарлы белгілер бар.  

     "Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы " 2009 жылғы 18 қыркүйектегі ҚР Кодексіне сәйкес" Денсаулық " ұғымы аурулар мен физикалық ақаулардың болмауы ғана емес, толық физикалық, рухани (психикалық) және әлеуметтік салауаттылықтың жай-күйі деп түсініледі.

     Жалпы мағынада денсаулыққа зиян деп ағзалардың (тіндердің) немесе олардың физиологиялық функцияларының (дене жарақаттары) анатомиялық тұтастығының бұзылуы немесе сыртқы ортаның әртүрлі факторларының әсерінен туындаған аурулар немесе патологиялық жағдайлар түсініледі: механикалық, физикалық, химиялық, биологиялық, психогендік, сондай-ақ медициналық көмек көрсету ақауларының нәтижесінде пайда болатын салдарлар, денсаулықтың бұзылуына немесе өлімнің басталуына әкелді.

     ҚР Әділет министрінің 2017 жылғы 27 сәуірдегі № 484 "сот сараптамасы органдарында сот сараптамалары мен зерттеулерін ұйымдастыру және жүргізу қағидаларын бекіту туралы" бұйрығына сәйкес еңбекке қабілеттіліктің екі түрі ажыратылады:  

     жалпы еңбекке қабілеттілік-адамның белгілі бір өнім, өнім немесе қызмет түрінде әлеуметтік маңызды нәтиже алуға бағытталған іс-әрекетке туа біткен және алынған қабілеттерінің жиынтығы;  

     кәсіптік еңбекке қабілеттілік-өз кәсібінде немесе оған тең келетін басқа да еңбекақы төлеу және қызмет біліктілігі бойынша жұмысқа қабілеттілік.

     Өз кезегінде, денсаулықтың бұзылуы деп белгілі бір жарақатқа немесе ауруға байланысты - ағзалардың анатомиялық тұтастығы немесе физиологиялық қызметі бұзылған кезде жергілікті және (немесе) жалпы сипаттағы клиникалық айқын ауыр өзгерістер анықталатын ағзаның жай-күйі түсініледі.

     ӘҚБтК-нің 73-1-бабы 1-бөлігінің диспозициясына сәйкес, осы Әкімшілік құқық бұзушылықтың құрамы жалпы еңбекке қабілеттілікті қамтиды.

     Бұл құрамның құрылымдық элементі бұзылу және еңбекке қабілеттілігін жоғалту мерзімі болып табылады.

     Әдетте, денсаулыққа жеңіл зиянның белгілері:

     1) денсаулықтың қысқа мерзімді бұзылуы-үш аптадан аспайтын мерзімде-21 күннен аспайды;

     2) жалпы еңбекке қабілеттілігін елеусіз тұрақты жоғалту – 10 пайыздан аз.

     Денсаулыққа келтірілген зиянның ауырлығын бағалауды сот-медициналық сараптама шеңберінде медициналық тексеру жолымен сарапшы жүргізеді.

     Сондай-ақ келтірілген денсаулыққа зиянның ауырлығына Сараптама медициналық құжаттар (стационарлық науқастың картасы, амбулаториялық пациенттің (науқастың) картасы және басқа да медициналық құжаттар) бойынша зақымдану сипаты, оның клиникалық ағымы туралы толық деректерді қамтитын құжаттардың толық пакеті болған кезде жүргізілуі мүмкін.

     Денсаулыққа жеңіл зиян келтіру әрекеттен де, әрекетсіздіктен де болуы мүмкін.

     Денсаулыққа зиян келтіру мен денсаулықтың бұзылуы немесе еңбекке қабілеттілігінен айырылу арасындағы себеп-салдарлық байланыс міндетті түрде белгіленуге жатады. Мысалы, ӘҚБтК-нің 73-1-бабында көзделген әкімшілік әрекеттің құрамы түзілмейді, егер алдыңғы бөліктің гематомасынан кейін адам вирустық аурудан емделсе.

     Демек, түсініктеме берілген композиция материалдық, яғни әлеуметтік қауіпті салдардың басталуы қажет деген тұжырым.

     Осы құқық бұзушылықтың субъектісі жалпы болып табылады, яғни әкімшілік құқық бұзушылық жасалған кезде он алты жасқа толған жеке есі дұрыс адам.

     Субъективті жағын тек ниетпен білдіруге болады, яғни.кінәлі адам өз әрекеттерінің әлеуметтік қауіпті сипатын біліп, зиянның басталуын болжауы керек.

     Түсініктеме берілген норманың 2-бөлігі осындай құқық бұзушылықты бір жыл ішінде қайталап жасағаны үшін жауапкершілік көзделген. Бұл ретте көрсетілген мерзім оны алғаш жасағаны үшін әкімшілік жаза қолданылған кезден бастап есептеледі.

     Әкімшілік құқық бұзушылық жасағаны үшін 20 тәулікке дейінгі мерзімге қамауға алу түріндегі жаза көзделген.

     Түсініктеме берілген норманың 3-бөлігінде қамауға алу түрінде әкімшілік жаза қолданылмайтын кінәлі адамдардың жекелеген санатының жауапкершілігі белгіленеді. Бұлар:  

     - жүкті әйелдер;

     - он төрт жасқа дейінгі балалары бар әйелдер;

     -он сегіз жасқа толмаған адамдар;

     - 1 және 2 топтағы мүгедектер;

     - елу сегіз жастан асқан әйелдер;

     - алпыс үш жастан асқан ер адамдар;

     - он төрт жасқа толмаған балаларды жалғыз тәрбиелеп отырған ер адамдар.

     Аталған санаттағы адамдар үшін денсаулыққа жеңіл зиян келтіргені үшін жауапкершілік ӘҚБтК-нің 73-1-бабының 3-бөлігі бойынша туындайды, ал әкімшілік жаза қырық айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл түрінде қолданылады.

     Санкцияларды реттеудегі сараланған тәсіл кезінде осы құқық бұзушылықты жасау кезінде айыппұл қолдану міндетті болып табылмайды. Бұған Ақмола облысы Зеренді аудандық сотының шешімі айқын мысал бола алады. Осылайша, сот азамат А. - ның отбасылық жанжал кезінде жұбайына бет пен іш аймағына қасақана қолын тигізіп, оның денсаулығына жеңіл зиян келтіргенін анықтады. Сот қаулысымен азамат А. баптың 1-бөлігінде көзделген әкімшілік құқық бұзушылық жасағаны үшін кінәлі деп танылды. 73-1 ӘҚБтК ("денсаулыққа қасақана жеңіл зиян келтіру") және 3 тәулік мерзімге әкімшілік қамауға алынды.

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

     Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы