Берешек сомасын, залалдар мен тұрақсыздық айыбын өндіріп ала отырып, жеткізу шартын бұзу туралы
Түркістан облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотына
Талап қоюшы: «ФОВ» ЖК
«ФОВ» ЖК жеткізу шартын бұзу және соманы өндіріп алу туралы талап қоюмен жүгінді.
2025 жылғы 25 маусымда «З» ЖК (Жеткізуші) мен «ФОВ» ЖК (Сатып алушы) арасында №67 Жеткізу шарты (бұдан әрі — Шарт) жасалды. Шартқа сәйкес Жеткізуші тауарды жеткізуге, ал Сатып алушы тауарды төлеуге міндеттенді.
2025 жылғы 27 маусымда №1 «Спецификация» қосымшасына сәйкес Талап қоюшы тауар үшін 10 112 255 теңге мөлшерінде жүз пайыздық төлем жүргізді. Тауарды жеткізу мерзімі төлем жасалған сәттен бастап 5 жұмыс күнін құрады. Алайда Жауапкер белгіленген мерзімде және осы уақытқа дейін тауарды жеткізбеді, осылайша Шарт талаптарын және Талап қоюшы алдындағы міндеттемелерін өрескел бұзды.
Осылайша, «З» ЖК Шарт талаптарын бұзды. Соның нәтижесінде Талап қоюшы Шартты жасасу кезінде есептеуге құқылы болған нәрседен едәуір дәрежеде айырылды.
Осыған байланысты Талап қоюшы Жеткізуші Шарт бойынша өзіне қабылдаған міндеттемелерге адал қарамады және өзінің құзыреттілігіне қатысты оны адастырды деп есептейді.
Шарттың 6.1-тармағына сәйкес Сатып алушы уақтылы жеткізілмеген тауар құнының 1% мөлшерінде өсімпұл талап етуге құқылы. Осылайша, 11.06.2026 ж. жағдай бойынша Жауапкер Талап қоюшыға 101 122 теңге мөлшерінде өсімпұл төлеуге тиіс.
Шарттың 6.2-тармағына сәйкес тауар жеткізілмеген жағдайда Жеткізуші ақшалай қаражатты қайтаруға, сондай-ақ өтінімнің жалпы сомасының 1% мөлшерінде тұрақсыздық айыбын төлеуге міндетті. Осылайша, 11.06.2026 ж. жағдай бойынша Жауапкер Талап қоюшыға 101 122 теңге мөлшерінде тұрақсыздық айыбын төлеуге тиіс.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің (бұдан әрі — ҚР АК) 386-бабына сәйкес Шарт жасалған сәттен бастап күшіне енеді және тараптар үшін міндетті болады.
ҚР АК-нің 272-бабына сәйкес – «Мiндеттеме оның талаптары мен заңдардың талаптарына сәйкес тиiсiнше орындалуға тиiс, ал мұндай талаптар болмаған жағдайда - iскерлiк айналым әдет-ғұрыптарына немесе әдетте қойылатын өзге де талаптарға сәйкес орындалуға тиiс».
ҚР АК-нің 277-бабына сәйкес – «Егер мiндеттеме оның орындалу күнiн немесе орындалуға тиiстi уақыт кезеңiн көздесе немесе белгiлеуге мүмкiндiк берсе, мiндеттеме осы күнi немесе тиiсiнше осы кезең iшiнде кез келген уақытта орындалуға тиiс».
ҚР АК-нің 401-бабына сәйкес – «Егер осы Кодексте, басқа да заң актілерінде немесе шартта өзгеше көзделмесе, шартты өзгерту және бұзу тараптардың келісімі бойынша мүмкін».
ҚР АК-нің 402-бабының 5-бөлігіне сәйкес – «Егер шартты бұзуға немесе өзгертуге тараптардың біреуінің шартты елеулі түрде бұзуы негіз болса, екінші тарап шартты бұзу немесе өзгерту арқылы келтірілген залалдарды өтеуді талап етуге құқылы».
ҚР АК-нің 9-бабының 1-бөлігіне сәйкес азаматтық құқықтарды қорғау сот, төрелік арқылы: құқық бұзылғанға дейінгі жағдайды қалпына келтіру; залалдарды, тұрақсыздық айыбын өндіріп алу жолымен жүзеге асырылады.
ҚР АК-нің 9-бабының 4-бөлігіне сәйкес залалдар деп құқығы бұзылған тұлға жасаған немесе жасауға тиіс шығыстар түсініледі.
Жауапкердің Шартты орындамауына байланысты Талап қоюшы 6 016 000 теңге сомасында залал шекті, бұл «Север Интеркабель» ЖШС мен «ФОВ» ЖК арасында жасалған 21.08.2025 ж. №49 шартпен және 25.09.2025 ж. №50 шартпен, сондай-ақ көрсетілген сомаға фискалдық чектермен расталады. Атап айтқанда, «ФОВ» ЖК «Север Интеркабель» ЖШС-нен Шартқа №1 «Спецификация» қосымшасында көрсетілген «СИП-3 1х70» тауарын 5 586 000 теңге сомасына және АВБШВ 4х25 тауарын 430 000 теңге сомасына сатып алды.
Жоғарыда көрсетілген ақшалай талаптардан басқа, Талап қоюшының пайдасына 1 000 000 теңге мөлшеріндегі заң көмегін төлеу бойынша шығыстар өндіріп алынуға жатады.
Шарттың 8.3-тармағына сәйкес дау жауапкердің орналасқан жері бойынша Арбитраждық сотта қаралады. Алайда бұл талап талап қоюды қайтаруға немесе оны қараусыз қалдыруға негіз бола алмайды.
Қолданыстағы заңнамаға сәйкес Қазақстан Республикасының аумағында арбитраждық соттар жоқ.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2023 жылғы 2 қарашадағы №3 «Соттардың төрелік туралы заңнаманы қолдануының кейбір мәселелері туралы» нормативтік қаулысының 11-тармағына сәйкес төрелік келісімге АК-нің шарттар туралы нормалары қолданылады. Төрелік келісімнің талаптары тараптардың келісімі бойынша айқындалады.
ҚР АК-нің 393-бабының 1-бөлігіне сәйкес шарт тараптар арасында тиісті жағдайларда талап етілетін нысанда оның барлық елеулі талаптары бойынша келісімге қол жеткізілген кезде жасалған болып есептеледі. Төрелік келісімнің нысанасына тараптардың сол немесе өзге дауды төрелікке қарауға беру міндеті жатады, сондықтан төрелік келісімде тараптардың туындаған немесе туындауы мүмкін дауды қарауға беруге шешім қабылдаған төрелікті дараландыруға мүмкіндік беретін мәліметтер қамтылуға тиіс.
Төрелік келісімде мұндай мәліметтер болмаған кезде, сондай-ақ толықтырушы нормаларды (атап айтқанда, Сыртқы сауда төрелігі туралы Еуропалық конвенцияның ережелерін) қолдану мүмкін болмаған жағдайда, мұндай төрелік келісім жасалмаған деп есептелуге тиіс.
2025 жылғы 25.06. №67 Шартта оны дараландыруға мүмкіндік беретін нақты жұмыс істеп тұрған тұрақты төрелікке (атауы, БСН, регламенті) нұсқау болмағандықтан, аталған төрелік келісім жасалмаған болып табылады. Демек, дау жауапкердің орналасқан жері бойынша сотта, Түркістан облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотында қаралуға жатады.
Өндіріп алынуға жататын сомалардың есебі:
Негізгі берешек: жеткізілмеген тауар үшін төленген төлемді қайтару — 10 112 255 теңге.
Өсімпұл (Шарттың 6.1-тармағы): тауарды уақтылы жеткізбегені үшін 04.05.2026 ж. жағдай бойынша — 101 122 теңге.
Тұрақсыздық айыбы (Шарттың 6.2-тармағы): міндеттемелерді орындамағаны үшін өтінім сомасының 1% мөлшерінде — 101 122 теңге.
Залалдар (ҚР АК-нің 9-бабының 4-бөлігі): жеткізудің бұзылуына байланысты Талап қоюшы «СИП-3 1х70» және «АВБШВ 4х25» ұқсас тауарларын «СИ» ЖШС-нен 21.08.2025 ж. №49 және 25.09.2025 ж. №50 шарттар бойынша сатып алуға мәжбүр болды. Шеккен залалдардың сомасы 6 016 000 теңгені құрайды (фискалдық чектермен расталады).
Заң көмегіне жұмсалған шығыстар: өкілдің қызметтерінің құны 1 000 000 теңгені құрады.
Талап қоюшы дауды сотқа дейін реттеу тәртібін сақтады: 18.05.2026 ж. Жауапкердің мекенжайына дауды сотқа дейін реттеу туралы Ұсыныс жіберілді, ол қанағаттандырусыз қалдырылды. Дауды сотқа дейін реттеу туралы Ұсыныстың табыс етілгені «Қазпошта» АҚ сайтының скрин-шотымен расталады, сілтеме: https://post.kz/services/postal/UN052314605KZ
Жоғарыда баяндалғандардың негізінде, сұраймын:
2025 жылғы 25 маусымдағы «ФОВ» ЖК мен «З» ЖК арасында жасалған №67 Жеткізу шартын бұзуды.
«З» ЖК-нен «ФОВ» ЖК-нің пайдасына тауар үшін төленген ақшалай қаражатты 10 112 255 теңге мөлшерінде өндіріп алуды.
«З» ЖК-нен «ФОВ» ЖК-нің пайдасына 101 122 теңге мөлшерінде өсімпұл өндіріп алуды.
«З» ЖК-нен «ФОВ» ЖК-нің пайдасына 101 122 теңге мөлшерінде тұрақсыздық айыбын өндіріп алуды.
«З» ЖК-нен «ФОВ» ЖК-нің пайдасына келтірілген залалдарды 6 016 000 теңге мөлшерінде өндіріп алуды.
«З» ЖК-нен «ФОВ» ЖК-нің пайдасына заң көмегін төлеу бойынша 1 000 000 теңге мөлшеріндегі шығыстарды, сондай-ақ 175 530 теңге мөлшеріндегі мемлекеттік бажды төлеу бойынша шығыстарды өндіріп алуды.
2026 жылғы 28 шілдеде №5165-26-00-2/2043 іс бойынша Түркістан облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты төрағалық етуші судья Рустем Б.М. құрамында жеңілдетілген тәртіппен талап қою бойынша азаматтық істі қарады:
ТАЛАП ҚОЮШЫ: «ФОВ» жеке кәсіпкері
ЖАУАПКЕР: жеке кәсіпкер (бұдан әрі — ЖК) «З» З З.Т.
ТАЛАП ҚОЮШЫНЫҢ ТАЛАПТАРЫ:
- жеткізу шартын бұзу туралы.
- берешек сомасын өндіріп алу туралы.
- залалдар мен тұрақсыздық айыбын өндіріп алу туралы.
ҚР АПК-нің 223-226, 267-4-баптарын басшылыққа ала отырып, сот ШЕШТІ:
«ФОВ» ЖК-нің талап қоюы қанағаттандырылсын.
«ФОВ» ЖК мен «З» ЖК З З.Т. арасында 2025 жылғы 25 маусымда жасалған №67 Жеткізу шарты бұзылсын.
«З» ЖК З З.Т.-нен «Ф.О.В.» ЖК-нің пайдасына тауар үшін төленген ақшалай қаражат 10 112 255 (он миллион бір жүз он екі мың екі жүз елу бес) теңге мөлшерінде өндірілсін.
«З» ЖК З З.Т.-нен «Ф.О.В.» ЖК-нің пайдасына 101 122 (жүз бір мың бір жүз жиырма екі) теңге мөлшерінде өсімпұл өндірілсін.
«З» ЖК З З.Т.-нен «Ф.О.В.» ЖК-нің пайдасына 101 122 (жүз бір мың бір жүз жиырма екі) теңге мөлшерінде тұрақсыздық айыбы өндірілсін.
«З» ЖК З З.Т.-нен «ФОВ» ЖК-нің пайдасына келтірілген залалдар сомасы 6 016 000 теңге мөлшерінде өндірілсін.
«З» ЖК З З.Т.-нен «ФОВ» ЖК-нің пайдасына заң көмегін төлеу бойынша 1 000 000 (бір миллион) теңге мөлшеріндегі шығыстар, сондай-ақ мемлекеттік бажды төлеу бойынша 175 530 (жүз жетпіс бес мың бес жүз отыз) теңге мөлшеріндегі шығыстар өндірілсін.
«А.-Б» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінен «СК «A.C.G.» акционерлік қоғамының пайдасына 12 600 000 (он екі миллион алты жүз мың) теңге мөлшеріндегі сома және 378 000 (үш жүз жетпіс сегіз мың) теңге мөлшеріндегі мемлекеттік баж өндірілсін.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
