915-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің мүліктік залалды өтеу бөлігінде қаулыны орындау  

     Осы Кодекстің 59-бабына сәйкес өндіріп алуға жататын мүліктік залалды өтеу бөлігінде әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша Қаулы заңнамада белгіленген тәртіппен орындалады.

     Баптың мазмұны бланкеттік сипатта болады және тек әкімшілік құқық бұзушылықпен келтірілген залалды (зиянды) өтеу бөлігінде қаулының орындалуын көздейді. Мазмұнында мүліктік зиянның атауының дәлностьстігі - ескірген "зиян"термині бар.

     59-баптың негізінде судья мүліктік зиян келтірілген әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі қарап, әкімшілік жаза қолдану туралы мәселені шешкен кезде, егер оның мөлшері туралы дау болмаса, осындай зиянды бір мезгілде өндіріп алады. Ал егер әкімшілік құқық бұзушылықпен келтірілген мүліктік зиянның мөлшері туралы дау туындаса, онда мүліктік зиянды өтеу азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен қаралады.

     Өзге уәкілетті органдар (лауазымды адамдар) қарайтын әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша мүліктік зиянды өтеу кінәлі адам оны ерікті түрде өтеуден бас тартқан жағдайда азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен жүргізіледі.

     Судья әкімшілік құқық бұзушылық туралы қаулы шығарған кезде кінәлілердің мүліктік залалын өтеу туралы мәселелерді шешуге тиіс. Заңнамада мүліктік зиянды өтеу туралы жеке қаулы шығару көзделмеген.

     "Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша сот қаулысы туралы" ҚР Жоғарғы Сотының 2018 жылғы 20 сәуірдегі № 5 нормативтік қаулысының 22-тармағында әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша сот қаулысын шығару тәртібі түсіндірілді. Судья өз қаулысында өндіріп алынатын залалдың нақты мөлшерін көрсетуі керек.

     Әкімшілік іс жүргізу шеңберінде залалды өтеу туралы мәселені шешу кезінде жәбірленуші мен құқық бұзушы арасында талапкер мен жауапкерге тән қатынастар туындамайды. Залал оның мөлшері туралы дау болмаған жағдайда ӘҚБтК-нің 59-бабының 1-бөлігіне сәйкес өндіріліп алынуға тиіс, бұл туралы қаулының сипаттамалық-дәлелді бөлігінде көрсету қажет. Залалды өтеу бойынша қабылданған шешімнің себептерін сот қаулының сипаттамалық-дәлелді бөлігінде келтіреді. Материалдық залалды өтеу туралы даулар болған кезде бұл мәселелер азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен шешіледі, бұл туралы Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізуге қатысушыларға міндетті түрде түсіндірілуі тиіс.

     Конституцияның 6-бабына сәйкес Қазақстан Республикасында мемлекеттік және жеке меншік танылады және бірдей қорғалады.

     Меншік құқығы, оның азаматтық-құқықтық нысанына қарамастан, сот тәртібімен қорғалуы мүмкін. Осылайша, АК-нің 9-бабының 2-тармағына сәйкес, егер заң актілерінде өзгеше көзделмесе, бұзылған құқықты қорғау үшін билік немесе басқару органына жүгіну құқықты қорғау туралы талап-арызбен сотқа жүгінуге кедергі болмайды.

     Меншікті және басқа да заттық құқықтарды азаматтық-құқықтық қорғау деп осы құқықтарға қарсы жасалған бұзушылықтарға байланысты қолданылатын және олардың иелерінің мүліктік мүдделерін қалпына келтіруге немесе қорғауға бағытталған азаматтық заңнамада көзделген құралдардың жиынтығы түсініледі.

     ҚР АІЖК 30-бабының 8-тармағына сәйкес әкімшілік жауаптылыққа заңсыз тарту, процестік мәжбүрлеу шараларын заңсыз қолдану немесе әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізуді қамтамасыз ету шаралары бұзылған мүліктік құқықтарды қалпына келтіру туралы талап-арыздар талапкердің тұрғылықты жері немесе орналасқан жері бойынша қойылуы мүмкін.

     ӘҚБтК-нің 766-бабының 5-бөлігіне сәйкес әкімшілік құқық бұзушылықпен келтірілген залалдың сипаты мен мөлшері әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша дәлелдеу мән-жайы болып табылады.

     Мысалы, ӘҚБтК-нің 517-бабын бұзғаны үшін, жүк пен багажды тасымалдау ережелерін бұзумен байланысты мүліктік залал келтірілгені үшін залалды өтеу АК-нің 705-бабы тәртібімен жүктің немесе багаждың жоғалғаны, жетіспегені және бүлінгені (бүлінгені) үшін жүзеге асырылады. Жүкті немесе багажды тасымалдау кезінде келтірілген залалды тасымалдаушы өтейді:  

     1) жүк немесе багаж жоғалған немесе жетіспеген жағдайда-жоғалған немесе жетіспейтін жүктің немесе багаждың құны мөлшерінде;  

     2) жүк немесе багаж бүлінген (бүлінген) жағдайда-оның құны төмендеген сома мөлшерінде, ал бүлінген жүкті немесе багажды қалпына келтіру мүмкін болмаған кезде-оның құны мөлшерінде;  

     3) тасымалдауға тапсырылған жүктің немесе багаждың құндылығы жарияланған жағдайда - жүктің немесе багаждың жарияланған құны мөлшерінде.

     Мүліктің құнын өтеу мөлшері бүлінген мүлікті қалпына келтіру (жөндеу) үшін қажетті шығыстарға және (немесе) оның бүлінуі салдарынан мүлікті белгілеу мөлшеріне не жоғалған немесе бүлінген мүліктің тозуын ескере отырып, мүліктің құнын өтеу сәтінде осы жерде қолданылатын нарықтық бағалар бойынша жоғалған мүліктің құнына негізделе отырып айқындалады. Бүлінген мүлікті қалпына келтіруге (жөндеуге) арналған шығыстар оны қалпына келтіруге арналған шығындардың сметасымен немесе калькуляциясымен расталады. Мүлікті бағалауды жүргізуге, сметаларды жасауға және бүлінген мүлікті қалпына келтіруге (жөндеуге) арналған шығындарды калькуляциялауға байланысты мүлік иесінің қызметтерге ақы төлеу жөніндегі құжаттамалық расталған шығыстары мүліктің өтелетін құнына енгізіледі.

     Келтірілген мүліктік зиянды өтеу туралы өтініште: жоғалған немесе бүлінген мүлік, бүлінген мүлікті қалпына келтіруге (жөндеуге) арналған шығыстар және (немесе) оның бүлінуі салдарынан мүлікті арзандату мөлшері не жоғалған мүліктің құны көрсетіледі.

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

     Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы